Utracone kaucje gwarancyjne a koszty uzyskania przychodów

Kaucje zatrzymywane są poprzez potrącenie określonego ułamka wynagrodzenia z wystawianych przez podatnika faktur sprzedażowych, zaliczanych do przychodów podatkowych.  W okresie, na który kaucje zostały zatrzymane może nastąpić upadłość kontrahentów – wówczas małe są szanse na odzyskanie kaucji przez podatnika. W takiej sytuacji, podatnik może mieć dylemat czy wartość nieodzyskanych kaucji zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób prawnych.

Stanowisko reprezentowane przez organy podatkowe i orzecznictwo jest dla podatników niekorzystne. Przykładowo w interpretacjach podatkowych w tej kwestii wydanych przez Dyrektora Izba Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 17 września 2012 r. (ITPB/423-325b/12/PS) oraz z dnia 24 lipca 2013 r. (ITPB3/423-225/13/PS), a także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2013 r. (I SA/Bk 489/13), zakwestionowano podatnikowi prawo do zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów utraconych kaucji w następstwie ogłoszenia upadłości kontrahenta. W szczególności uznano, że niezwrócone kaucje gwarancyjne nie mogły służyć uzyskaniu przychodów ani zachowaniu albo zabezpieczeniu źródła przychodów i z tych względów nie spełniają przesłanki związku z przychodami, a stanowiły jedynie wydatek z tytułu zabezpieczenia interesów kontrahentów.

Stanowisko to jest nieuzasadnione.

Należy pamiętać, że kosztami uzyskania przechodów są wydatki:

  • faktycznie poniesione przez podatnika,
  • o charakterze definitywnym (bezzwrotnym),
  • pozostające w związku z prowadzoną działalnością,
  • poniesione w celu uzyskania przychodów lub  zachowaniu albo zabezpieczenia źródła przychodów,
  • właściwie udokumentowane,
  • nie wyłączone na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy.

Kaucje gwarancyjne mają charakter zwrotny i w momencie ich wpłaty nie mogą stanowić kosztów uzyskania przychodów dla podatnika. Natomiast, w momencie, gdy zakończyło się podstępowanie upadłościowe kontrahenta i wiadome jest, że  podatnik nie odzyska wpłaconych kaucji, stają się one wydatkiem o charakterze definitywnym. Dla podatnika są szkodą w ujęciu cywilistycznym, czyli ubytkiem (stratą) w jego majątku.  Jeśli jednocześnie kaucje zostały udzielone jak warunek zawarcia umowy dostawy produktów lub świadczenia usług kaucje te mają związek z przychodami podatnika (np. w przypadku odmowy udzielenia kaucji kontrahent mógłby nie zawrzeć umowy z podatnikiem). Jeśli strata taka nie jest wymieniona wśród strat wyłączonych z kosztów podatkowych, o których mowa w art. 16 ust. 1 ustawy (np. nie jest stratą z odpłatnego zbycia wierzytelności ani stratą w wyniku utraconych przedpłat), to na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy powinna stanowić koszty uzyskania przychodów dla podatnika.

Reasumując, podatnik powinien mieć prawo do zaliczenia utraconych kaucji gwarancyjnych do kosztów uzyskania przychodów w momencie zakończenia postępowania upadłościowego kontrahenta, który  otrzymał i nie zwrócił kaucji. Jednakże, z uwagi na niekorzystne dla podatników interpretacje i wyrok WSA w Białymstoku, należy liczyć się z ryzykiem, że kaucje takie w trakcie ewentualnej kontroli podatkowej mogą zostać zakwestionowane jako koszty uzyskania przychodów.

Podstawa prawna:
Art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. t.j. z 2011 r., Nr 74, poz. 397, ze zm.).

Autor:
\"\" Daniel Kijak, Radca prawny, Doradca podatkowy, DPPA Audit Sp. z o.o.

Posiada wieloletnie doświadczenie w zakresie doradztwa podatkowego. Doradza na rzecz krajowych i zagranicznych spółek oraz osób fizycznych, w szczególności w zakresie podatków dochodowych, podatku od towarów i usług, opodatkowania międzynarodowego. Specjalizuje się w planowaniu podatkowym, tworzeniu struktur podatkowych, optymalizacjach podatkowych dotyczących transakcji sprzedaży majątku oraz restrukturyzacji spółek.  Jest autorem licznych publikacji z zakresu prawa podatkowego oraz uczestnikiem zagranicznych konferencji i seminariów.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *