Nagrody i premię wypłacone z zysku firmy stanowią koszty uzyskania przychodu

W najnowszej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2015 roku podjętej w składzie 7 sędziów NSA (sygn. II FSK 95/13), Sędziowie orzekli jednak, iż dotychczasowa linia orzecznicza była nieprawidłowa.

Przed podjęciem przez Naczelny Sąd Administracyjny omawianej uchwały, skutki podatkowe takich wypłat były przedmiotem wielu kontrowersji. Organy oraz sądy administracyjne stały na stanowisku braku możliwości zaliczenia wydatków poniesionych na tego rodzaju wypłaty do kosztów uzyskania przychodów pracodawcy. Stanowisko takie zaprezentowano między innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2013 roku, sygn. II FSK 1375/11, oraz 16 kwietnia 2013 roku, sygn. II FSK 1694.

Stanowisko to uzasadniano przede wszystkim związkiem tego rodzaju wydatków z zyskiem netto podatnika oraz brakiem możliwości powtórnego ujmowania wydatków w kosztach uzyskania przychodów po wcześniejszym obciążeniu tego dochodu podatkiem dochodowym.

Sprawa w której zapadła przedmiotowa uchwała dotyczyła spółki, która złożyła wniosek o interpretację indywidualną do Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w kwestii, czy w związku z wypłaceniem w 2011 roku pracownikom – w oparciu o zakładowy układ zbiorowy pracy – nagród z funduszu załogi, tworzonego z zysku po opodatkowaniu, w świetle art. 7 ust. 2 i art. 15 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 pkt 40 i art. 15 ust. 4g ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nagrody i premie wypłacone pracownikom przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych z dochodu po opodatkowaniu mogą stanowić koszty uzyskania przychodów tego podatnika. Spółka argumentowała, iż w oparciu o art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wydatki te stanowią koszty uzyskania przychodów, gdyż zachodzi związek wydatku z przychodem Spółki, jak również nie zachodzi przesłanka negatywna, jako że omawiane wypłaty nie są wymienione w zawartym w art. 16 ust. 1 ustawy katalogu wydatków nie stanowiących kosztów uzyskania przychodów. Przedstawiciele spółki zastrzegali, że stanowiąca przedmiot interpretacji wypłata nie stanowi nagrody lub premii w rozumieniu przepisów ustawy, więc nie znajdzie do niej zastosowania ograniczenie ustanowione w art. 16 ust. pkt 40 ustawy podatku dochodowym od osób prawnych.

Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu w indywidualnej interpretacji z dnia 26 marca 2012 roku (nr ILPB3/423-606/11-2/MM) uznał stanowisko Spółki za nieprawidłowe, wskazując, że zrealizowane na rzecz pracowników wypłaty z zysku po opodatkowaniu związane są wprawdzie z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą i mają charakter premii, ponieważ ich wypłata jest uzależniona od spełnienia konkretnego i podlegającego weryfikacji warunku, niemniej stanowiąc element podziału wypracowanego przez Spółkę dochodu po opodatkowaniu, nie mają charakteru kosztowego, gdyż ich źródłem jest zysk.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Spółki na powyższą interpretację, argumentując, że poczyniona przez skarżącą wykładnia art. 15 ust. 1 i art. 16 ustawy podatku dochodowym od osób prawnych jest na pozór prawidłowa, nie uwzględnia jednak konstrukcji podatku dochodowego od osób prawnych, z której wynika, że podstawą opodatkowania jest dochód, stanowiący zgodnie z art. 7 ust. 2 omawianej ustawy różnicę pomiędzy przychodem a kosztem jego uzyskania, obliczany w określonym przedziale czasu. Wyklucza to zatem możliwość powtórnego ujęcia w kosztach uzyskania przychodów wydatków poniesionych na nagrody wypłacone pracownikom z zysku netto, a więc po wcześniejszym pomniejszeniu przychodów o koszty ich uzyskania oraz po obciążeniu tak obliczonego dochodu podatkiem dochodowym; nie ma przy tym znaczenia zarówno okres podatkowy, za jaki wypłacono nagrody, jak i forma wypłaty nagród.

W skardze kasacyjnej Spółka argumentowała, iż jej zamiarem było wypłacenie nagród w 2011 roku i zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów właśnie tego roku. Nie było mowy o zaliczeniu ich do kosztów poprzedniego roku i korygowaniu deklaracji za ten okres. Przedstawiciele spółki twierdzili, że określenie wypłat, jako „nagród z zysku”, jest nazwą potoczną – nie chodziło bowiem o wypłatę dywidendy, którą otrzymują akcjonariusze spółki, jako część zysku. Zysk nie może być bowiem wypłacany komukolwiek innemu, niż wspólnikom spółki i w innej formie, niż dywidenda. Tłumaczono, że w rzeczywistości chodziło o wypłatę załodze nagród za udział w dobrym wyniku finansowym spółki.

W omawianej uchwale z dnia 15 lipca 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny podzielił argumentacje pełnomocników spółki, orzekając, iż nagrody i premie wypłacone pracownikom przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych z dochodu po opodatkowaniu, mogą stanowić koszty uzyskania przychodu tego podatnika. Podkreślono, że nie ma wątpliwości, że tego rodzaju wydatki, jak nagrody czy premie są swoistym wynagrodzeniem za dobrze wykonaną pracę, czego wynikiem jest osiągnięty dochód, a więc skoro mają charakter motywacyjny, służą osiąganiu dobrych wyników – przychodów, w przyszłości –  kolejnych latach podatkowych, a ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie wyłącza tego rodzaju wydatków z kosztów. „Co za tym idzie (…) nie ma żadnych przepisów, które by uzależniały kwalifikowanie do kosztów od źródła pochodzenia tych środków. A więc w zasadzie nie ma wątpliwości, że mogłyby one stanowić koszty uzyskania przychodów” Zaznaczone zostało też, że tego rodzaju wypłaty dotyczą roku, w którym zostały poniesione, nie rodzą więc konieczności korekty zeznania za poprzedni rok.

Zaznaczyć należy, iż powyższa uchwała podjęta w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzedzona była wyrokami, które odnotowywały potrzebę odejścia od dotychczasowej linii orzeczniczej dotyczącej omawianej materii (znalazło to wyraz między innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2014 roku, sygn. II FSK 1220/12 oraz z 3 grudnia 2014 roku, sygn. II FSK 3618/13).  Zauważano, że gdyby przyznać rację organom podatkowym, należałoby przyjąć, że wszystkie wydatki sfinansowane z zysku netto pozostawionego w przedsiębiorstwie nie stanowią kosztu uzyskania przychodów – a więc dotyczyło by to również, na przykład wydatków na zakup środków trwałych. Stanowisko takie nie mogło zostać utrzymane. Wydaje się, że omawiana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego na trwałe ugruntuje przedstawiony w niej pogląd.

Opracowano na podstawie:
1. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2015 roku, sygn. II FSK 95/13,
2. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2013 roku, sygn. II FSK 1375/11,
3. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2013 roku, sygn. II FSK 1694,
4. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2014 roku, sygn. II FSK 1220/12,
5. indywidualna interpretacja Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 26 marca 2012 roku, nr ILPB3/423-606/11-2/MM,
6. ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze. Zm).

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *