Uzupełniające postępowanie dowodowe – praktycznie konsekwencje

Zasada ta ma istotne znaczenie ze względu na prawidłowy przebieg całego postępowania, które powinno zmierzać do zrealizowania zasad prawdy obiektywnej, dwuinstancyjności oraz praworządności.
Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w jednym ze swych wyroków (sygn. SA/Ka 378/88; niepubl.):  „Organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić zmiany stanu faktycznego, jakie zaszły w sprawie w okresie między wydaniem orzeczenia I instancji, a orzeczeniem II instancji”. A zatem organ odwoławczy powinien ustalić stan faktyczny sprawy w oparciu o materiał dowodowy zebrany w postępowaniu pierwszej instancji, a jednocześnie rozszerzyć postępowanie dowodowe m.in. na nowe okoliczności faktyczne, które zostały pominięte przez I instancję.
W wyniku oceny zebranego materiału dowodowego przed organem I instancji, organ odwoławczy może podjąć dwojakiego rodzaju działania. Po pierwsze może zostać stwierdzone, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania w celu uzyskania niezbędnych dowodów, a więc brak było w istocie rozpoznania sprawy w I instancji. Ze względu na zasadę dwuinstancyjności, przejawiającej się w prawie do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, z uwagi na konieczność przeprowadzenia w całości postępowania wyjaśniającego, organ odwoławczy winien skasować decyzję I instancji oraz przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W drugim przypadku, może zostać stwierdzone, że postępowanie dowodowe wymaga uzupełnienia, gdyż nie zostały ustalone wszystkie istotne, mające znaczenie prawne okoliczności faktyczne. Wówczas organ odwoławczy z urzędu lub na wniosek strony obowiązany jest przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Jeżeli jednak zachodziłaby konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego w znacznej części, jedynym uprawnieniem organu odwoławczego będzie uchylenie decyzji i przekazanie jej organowi I instancji do ponownego rozpoznania, co wynika z art. 233 §2 Ordynacji podatkowej.
A zatem, organ odwoławczy może przeprowadzić jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe; samemu, lub też zlecić je organowi I instancji. Powierzenie czynności uzupełniającego postępowania dowodowego organowi I instancji, mimo że jest działaniem zgodnym z prawem, jest przedmiotem szerokiej krytyki. Chodzi przede wszystkim o dbanie o dobro zasady prawdy obiektywnej, przejawiającej się m.in. w ustosunkowaniu się przez organ II instancji do rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej przez organ I instancji bez jakiegokolwiek kontaktu między tymi organami. Prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego przez organ I instancji może ponadto ze znaczną dozą prawdopodobieństwa być nakierowane na uwidocznienie w jak najmniejszym stopniu ewentualnych wątpliwości w zakresie przeprowadzonego postępowania dowodowego przez samego siebie, jako organu I instancji.
Przedstawione zagadnienie ma istotne znaczenie ze względu na prawidłowe prowadzenie postępowania i wyjaśnienie stanu faktycznego z zachowaniem zasad dwuinstancyjności i prawdy obiektywnej. Niedochowanie wymogów procesowych postępowania jest nierzadko istotnym powodem uzasadniającym rozważenie rewizji całego postępowania, stwarzając jednocześnie możliwość ponownego przedstawienia swoich racji w postępowaniu.
Podstawa prawna:

  • Art. 229 ustawy Ordynacja podatkowa
Autor:
\"\" Samir Kayyali – Doradca Podatkowy, ekonomista, ekspert w zakresie zarządzania ryzykiem podatkowym. Obecnie prowadzi własną praktykę podatkową. Doświadczenie zawodowe zdobywał zarówno w międzynarodowych podmiotach świadczących usługi doradcze jak i polskich kancelariach prawnych i podatkowych. Jego praktyka obejmuje w szczególności restrukturyzację grup kapitałowych w celu osiągnięcia optymalizacji podatkowej, sporządzanie dokumentacji w zakresie cen transferowych oraz bieżące doradztwo w podatkach dochodowych oraz podatku VAT. Nadzorował szereg badań due diligence oraz uczestniczył w obsłudze rachunkowo-podatkowej przekształceń oraz likwidacji spółek prawa handlowego. Absolwent międzynarodowych studiów Master Studies in Finance na kierunku Corporate Finance na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu. Prelegent na wielu konferencjach i seminariach podatkowych. Wykładowca na studiach podyplomowych i kursach przygotowujących do egzaminu na doradcę podatkowego. Stale publikuje komentarze i artykuły zarówno w prasie eksperckiej jak i popularnej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *