NSA orzeka o formach faktur VAT

W wyroku z dnia 3 listopada 2009 r. (sygn. I FSK 1169/08) NSA rozpatrując zagadnienie przechowywania kopii faktur przez ich wystawcę zwrócił uwagę, iż „(…) w żadnym przepisie rozporządzenia nie mówi się o drukowanej kopii faktury. Oznacza to, że normodawca nie zastrzegł formy drukowanej jako jedynej możliwej do przechowywania.” Co znamienne NSA zauważył, że uprzednio stosowana wykładnia przepisów w tym zakresie ukształtowała się na gruncie ustawy z 1993 r. w innych realiach gospodarczych i technologicznych. Uwzględniając obecne możliwości informatyczne oraz funkcje kontrolne, które ma spełniać przechowywanie faktur należy, zdaniem NSA wnioskować, że „ (…) nie ma normatywnych przeciwwskazań do istnienia „mieszanego” systemu wysyłania i przechowywania faktur, polegającego na wysyłaniu faktury w formie papierowej oraz przechowywaniu jej kopii w formie elektronicznej, z gotowością wydrukowania jej na każde żądanie uprawnionego organu. Za taką wykładnią przemawiają także względy celowościowe, jak ekologiczne czy ekonomiczne.”

Jeszcze dalej w swoich wywodach posunął się NSA w wyroku z dnia 20 maja 2010 r. (sygn. I FSK 1444/09), którym orzekł, iż art. 106 ust. 1 ustawy o VAT nie nakłada na podatników bezwzględnego obowiązku wystawiania faktur w formie papierowej, co oznacza, że faktury mogą być wystawiane również w innej formie. Jednocześnie nie muszą to być e-faktury, co, zdaniem NSA, wynika z przepisów wspólnotowych.

Zdaniem NSA polski ustawodawca uregulował jedynie sytuację, w której podatnik zarówno sporządza, jak i przesyła nabywcy faktury w formie elektronicznej, które następnie są przechowywane przez obie strony w tej samej formie. Wymagane jest wówczas zachowanie warunków przewidzianych dla e-faktur. Nie jest natomiast uregulowania sytuacja, kiedy podatnik sporządza i przesyła faktury w formie niepapierowej (np. w pliku PDF), a następnie są one drukowane i przechowywane przez adresata/odbiorcę w formie papierowej.

W ocenie NSA z przepisów wspólnotowych wynika natomiast, że dopuszczalne jest wystawianie i przekazywanie faktur w formie elektronicznej innej niż e-faktury oraz że państwa członkowskie nie mogą ograniczać możliwości sporządzania i przesyłania faktur w formie elektronicznej wyłącznie do sytuacji, w których również przechowywanie tych faktur będzie następowało w formie elektronicznej. Dokonując wykładni prowspólnotowej przepisów krajowych w tym zakresie NSA doszedł do konkluzji, że skoro w odniesieniu do faktur przechowywanych w formie elektronicznej wprowadzono wymóg ich kwalifikowanego uwierzytelnienia, to w przypadku faktur elektronicznych nieprzechowywanych w tej formie, wymóg taki nie istnieje. W konsekwencji, że dopuszczalne jest wystawianie i przekazywanie faktur w formie elektronicznej (innej niż e-faktury), gdy następnie ich adresat drukuje je i przechowuje w formie papierowej.

NSA ponownie zwrócił uwagę na względy racjonalności i sprawności funkcjonowania obrotu gospodarczego, a także postępu technologicznego oraz upowszechnienia się elektronicznych środków komunikacji i przesyłania danych.
Z powyższych wyroków wynika, iż NSA dostrzega potrzebę dostosowania praktyki w zakresie przesyłania i przechowywania faktur do potrzeb dynamicznie zmieniającego się otoczenia gospodarczego, z uwzględnieniem dostępnych obecnie możliwości technicznych i informatycznych, gwarantujących na równi z tradycyjną, papierową formą dokumentów funkcję dowodową i kontrolną. Zmiany podejścia mają ułatwić dokumentowanie transakcji oraz zmniejszyć związane z tym obciążenia po stronie wystawców, jak i odbiorców faktur, a także – na co również NSA zwrócił uwagę – dla środowiska naturalnego.
Wspomniane wyroki zapoczątkowują, jak można sądzić (a na pewno należy sobie życzyć), nowy kierunek w orzecznictwie w zakresie fakturowania VAT. Ze względu na pewne niespójności pomiędzy nimi należy jednak zachować ostrożność w wyciąganiu na ich podstawie zbyt daleko idących wniosków. W szczególności dotyczy to wyroku z 20 maja 2010 r.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *