Kiedy premia pieniężna powinna być traktowana jako rabat – wyrok NSA z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt I FSK 432/10

Stan faktyczny oraz stanowisko NSA
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej podatnik wskazał, że podpisuje z kontrahentami umowy, które regulują m.in. warunki udzielania premii pieniężnych. Premie takie mogą być udzielane za osiągnięcie określonego poziomu obrotów w danym okresie rozliczeniowym bądź też za dokonywanie terminowych płatności faktur. Dokumentowanie premii następuje poprzez wystawienie noty uznaniowej lub obciążeniowej po uprzednim potwierdzeniu przez strony wzajemnych obrotów. Podatnik podkreślił także, że udzielenie premii nie jest uzależnione od dokonania przez kontrahenta nabyć o określonej wartości – kontrahent nie jest zobowiązany do nabycia towarów za określoną kwotę. Podatnik zapytał, czy w opisanym przez niego stanie faktycznym ma miejsce odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 u.p.t.u.1 W ocenie podatnika w przypadku, gdy dostawca wypłaca nabywcy określoną kwotę z tytułu osiągnięcia pułapu obrotów, a jednocześnie nabywca nie jest zobowiązany do nabycia towarów za określoną kwotę, wynagrodzenia wypłacanego za osiągnięcie pułapu obrotów nie należy traktować jako wynagrodzenia za świadczenie usług i w związku z tym dla udokumentowania takiej czynności nie powinna być wystawiana faktura VAT, lecz nota księgowa.

Minister Finansów uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Wyjaśnił, że opisane przez podatnika premie pieniężne stanowią w istocie rabat, obniżający wartość konkretnych dostaw udokumentowanych poszczególnymi fakturami VAT, zmniejszający – zgodnie z art. 29 ust. 4 u.p.t.u. – podstawę opodatkowania. Taki rabat, udzielony po sprzedaży i wystawieniu faktury, w której dokonano odpowiedniego określenia obrotu, wymaga zatem wystawienia faktury korygującej.

WSA w Kielcach oddalił skargę na powyższą interpretację podzielając stanowisko zajęte przez Ministra Finansów. Sąd uznał, że z ekonomicznego punktu widzenia wypłacona premia od obrotu zmniejsza należność z tytułu transakcji sprzedaży, a zatem pełni funkcję rabatu, który powinien być dokumentowany fakturą VAT. W ocenie Sądu skoro strony uzgadniają, że premie pieniężne wyliczane są na podstawie faktur pochodzących z określonego okresu rozliczeniowego, to w rezultacie wypłata premii powoduje obniżenie ceny towarów w ramach dostaw objętych tymi fakturami.

NSA uchylił zaskarżony przez podatnika wyrok Sądu I instancji. Wyjaśnił, że inna jest istota premii pieniężnej a inna udzielenia rabatu, pomimo tego, że z ekonomicznego punktu widzenia ich efekt może być zbliżony. Zdaniem NSA to w gestii podatnika pozostaje rodzaj motywacji współpracujących z nim odbiorców. Organy podatkowe nie mają natomiast uprawnienia do ingerowania w politykę gospodarczą prowadzoną przez podatnika, gdyż godziłoby to w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej. W sytuacji zatem, gdy podatnik dla celów motywacyjnych przyjmuje instytucję udzielania odbiorcom premii pieniężnych za wysokość osiągniętych obrotów lub terminowość regulowania należności w określonym okresie rozliczeniowym, nie ma podstaw do traktowania tego sposobu postępowania – wbrew woli podatnika – jako instytucji rabatu obniżającego obrót. Udzielenie rabatu jest bowiem autonomiczną decyzją podatnika, która wiąże się z jego strategią cenową i nie może być podatnikowi narzucana, wbrew jego woli, tylko z tego względu, że efekt ekonomiczny udzielenia premii będzie odpowiadał przyznaniu rabatu w stosunku do wszystkich dostaw w danym okresie rozliczeniowym.

Teza
Z uzasadnienia omawianego wyroku wyprowadzić można następującą tezę:
„O tym, czy wynagrodzenie motywacyjne wobec kontrahenta z tytułu wielkości sprzedaży lub terminowości regulowania należności przyjmie formę premii pieniężnej (procentowej lub kwotowej), czy rabatu obniżającego obrót w rozumieniu art. 29 ust. 4 u.p.t.u., decyduje wybrana przez przedsiębiorcę strategia gospodarcza, co sprzeciwia się możliwości decydowania przez organ podatkowy o zakwalifikowaniu udzielonej przez podatnika premii pieniężnej jako rabatu obniżającego jego obrót.”

\"\"
1) Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.)
[page_break]
Komentarz
Charakter premii pieniężnych wypłacanych m.in. za osiągnięcie określonego poziomu obrotów nie budzi już w chwili obecnej większych wątpliwości interpretacyjnych. Na podstawie jednolitego orzecznictwa sądowego w tym zakresie również organy podatkowe przyjmują aktualnie, że premie nie stanowią wynagrodzenia za świadczenie usług i jako takie nie podlegają opodatkowaniu VAT (zob. np. interpretacja indywidualna Ministra Finansów z dnia 5 maja 2011 roku nr IPPP1/443-1889/08/11-6/S/BS).

W orzecznictwie sądowym ugruntowało się również stanowisko dotyczące sposobu dokumentowania premii pieniężnych. W tym zakresie uznano, że jeżeli premię podatnik traktuje jako rabat odnoszący się do określonych dostaw towarów lub świadczenia usług, powinna ona być dokumentowana fakturą korygującą. W przeciwnym razie wystarczające jest natomiast udokumentowanie premii pieniężnej notą księgową (tak np. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 8 września 2010 roku, sygn. akt III SA/Wa 1551/10, NSA w wyroku z dnia 27 maja 2010 roku, sygn. akt I FSK 883/09).

W prezentowanym wyroku NSA uznał, że o charakterze premii pieniężnych (rabat czy inny rodzaj świadczenia), co w sposób bezpośredni przekłada się także na sposób dokumentowania tego typu świadczeń, przesądza autonomiczna decyzja podatnika, której organy podatkowe nie są władne kwestionować. Jeżeli zatem podatnik nie traktuje wypłaty premii pieniężnej jako rabatu, lecz uznaje ją za innego rodzaju neutralne podatkowo świadczenie motywacyjne, nie można wbrew jego woli zmienić tej kwalifikacji.

Stanowisko Sądu jest o tyle istotne, iż w ostatnim czasie pewną regułą stało się uznawanie przez organy podatkowe wypłacanych premii pieniężnych za rabat (tak np. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 24 maja 2011 roku, nr IPPP1/443-255/11-4/ISz oraz z dnia 4 maja 2011 roku, nr 1/443-324/11/LSz). Choć z ekonomicznego punktu widzenia efekt końcowy wypłaty premii oraz udzielenia rabatu jest podobny, to jednak uznanie wypłacanego świadczenia za rabat wiąże się dla podatników z dodatkowymi – czasem uciążliwymi – konsekwencjami (m.in. obowiązkiem uwzględnienia faktur korygujących dokumentujących rabat dopiero w okresie, w którym podatnik otrzymał potwierdzenie odbioru faktury korygującej przez kontrahenta – art. 29 ust. 4a u.p.t.u. ). Wykładnia przepisów u.p.t.u. dokonana przez NSA w omawianym wyroku pozwala na uniknięcie powyższych komplikacji i jako taka zasługuje na pełną aprobatę.

\"\"

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *