Stan faktyczny oraz stanowisko WSA
We wniosku o wydanie interpretacji podatnik wskazał, że świadczy wyspecjalizowaną usługę na rzecz banków, zakładów ubezpieczeń oraz innych instytucji finansowych oferujących swoje produkty finansowe, jak również na rzecz pośredników finansowych oferujących produkty finansowe tych instytucji finansowych. Podatnik pozyskuje dane kontaktowe, ograniczone zwykle do imienia i nazwiska, adresu e-mail oraz numeru telefonu, od osób fizycznych zainteresowanych określonymi produktami finansowymi. Dane te, po wstępnej weryfikacji, są przekazywane instytucji finansowej, aby w wyniku dalszych czynności ich przedstawicieli doprowadzili oni do zawarcia umowy pomiędzy instytucją finansową a osobą zainteresowaną w zakresie danego produktu finansowego. W tym stanie faktycznym zadano pytanie, czy świadczona przez podatnika usługa jest zwolniona od podatku od towarów i usług na podstawie z art. 43 ust. 1 pkt 37, 38 i 40 w zw. z ust. 13 u.p.t.u.¹ W ocenie podatnika usługa ta powinna być traktowana jako usługa pośrednictwa finansowego polegająca zwolnieniu z VAT.

Minister Finansów uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Zdaniem organu, świadcząc na rzecz banków, zakładów ubezpieczeń oraz innych instytucji finansowych usługę przedstawioną we wniosku, podatnik nie działa w charakterze pośrednika pomiędzy potencjalnymi stronami transakcji udzielania kredytów. Wykonuje określone czynności na rzecz wyłącznie instytucji finansowych lub pośredników finansowych, jego rola jest nieznana klientowi tych instytucji. Brak jest w przedmiotowej sprawie elementów przemawiających za uznaniem tego typu usług, polegających na uzyskaniu danych zainteresowanego klienta, badaniu zakresu zainteresowania, weryfikacji zainteresowanego, wstępnej oceny zainteresowanego pod względem zdolności kredytowej za odrębną działalność pośrednictwa, której celem jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę. Usługa przedstawiona w stanie faktycznym ma charakter materialno-techniczny i nie zmienia tego fakt dokonywania przez wnioskodawcę wstępnej analizy kredytowej osoby zainteresowanej. Tym samym usługa świadczona przez wnioskodawcę nie jest także elementem niezbędnym do świadczenia usługi ubezpieczeniowej lub finansowej wymienionej w art. 43 ust. 1 pkt 37, 38, 40 u.p.t.u., choć niewątpliwe może być pomocna w nawiązaniu kontaktu przez instytucje finansowe lub pośredników finansowych. Jako taka nie podlega ona zatem zwolnieniu z podatku.

WSA w Krakowie podzielił argumentację zaprezentowaną przez Ministra Finansów. Zdaniem Sądu analiza orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE prowadzi do wniosku, że usługa pośrednictwa finansowego powinna charakteryzować się następującymi cechami: (i) być usługą świadczoną na rzecz strony transakcji finansowej, za którą strona ta wypłaca wynagrodzenie, (ii) usługa główna i usługa wykonywana przez pośrednika musi być postrzegana przez odbiorcę finalnego usługi jako całość a usługa pośrednika powinna być specyficzna dla usługi finansowej, (iii) jej celem jest dążenie do zawarcia umowy (negocjuje warunki umowy), przy czym pośrednik nie ma żadnego interesu co do treści umowy oraz (iv) usługa pośrednictwa nie może mieć charakteru wyłącznie wykonywania określonych czynności faktycznych związanych z umową (nie może polegać wyłącznie na udostępnianiu informacji stronom transakcji finansowej). W powyższym kontekście WSA uznał, że usługa świadczona przez podatnika nie ma charakteru pośrednictwa, lecz jest jedynie wykonywaniem czynności materialno-technicznych. Przemawia za tym okoliczność, że pozyskane i zgromadzone „dane kontaktowe” są jedynie przekazywane za opłatą instytucją finansowym bądź pośrednikom finansowym. To oni dopiero wykorzystując tak otrzymane informacje wykonując szereg określonych czynności, podejmują próbę doprowadzenia do sprzedaży określonego produktu finansowego. Świadczona przez podatnika usługa nie wypełnia wykazanych wyżej istotnych elementów dla usługi pośrednictwa a zatem nie może zostać uznana za podlegającą zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37, 38 i 40 w zw. z ust. 13 u.p.t.u.

Teza
Na podstawie uzasadnienia omawianego orzeczenia można sformułować następującą tezę:
„Nie każda usługa pomocnicza będąca jednocześnie elementem usługi zwolnionej także korzysta ze zwolnienia, a tylko taka która spełnia każde z dodatkowych kryteriów zawężających, a niespełnienie któregokolwiek z nich powoduje niemożność skorzystania ze zwolnienia zawartego w art. 43 ust.13 u.p.t.u.”

Komentarz
W prezentowanym wyroku WSA w Krakowie dokonał szczegółowej charakterystyki usług pośrednictwa finansowego wskazując, kiedy można mówić o tego typu usługach i jakie są ich charakterystyczne cechy. Po dokonaniu tej analizy, z bogatym wykorzystaniem orzecznictwa TS UE, Sąd doszedł do wniosku, że za usługę pośrednictwa finansowego nie można uznać usługi polegającej jedynie na wykonywaniu czynności materialno-technicznych związanych ze świadczeniem usług finansowych.

Stanowisko zajęte przez Sąd może okazać się pomocne dla tych wszystkich podatników, którzy wykonują usługi związane – w większym lub mniejszym zakresie – ze świadczeniem usług finansowych. Pozwala ono bowiem na dokonanie oceny, czy usługi takie mogą być zakwalifikowane jako objęte zwolnieniem z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37, 38 i 40 w zw. z ust. 13 u.p.t.u.

1) Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.)