Rozwiązanie podatkowej grupy kapitałowej a prawo do żądania nadpłaty podatku dochodowego – wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 774/10

Stan faktyczny oraz stanowisko WSA
Podatnik, działając jako spółka reprezentująca podatkową grupę kapitałową wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 rok. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie. Wyjaśniły, że w dacie złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatkowa grupa kapitałowa nie była już podatnikiem, gdyż jej byt jako podatnika ustał w 2009 roku w związku z zadeklarowaną stratą za 2008 rok. Jednocześnie, w ocenie organów, spółki wchodzące w skład podatkowej grupy kapitałowej nie były i nie są podatnikami podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 rok, gdyż wówczas podatnikiem była jeszcze grupa. W konsekwencji uznano, że wnioskująca o stwierdzenie nadpłaty spółka nie ma w sprawie statusu podatnika, a tylko podatnikowi przysługuje zwrot nadpłaty.

Podatnik argumentował, że podatkowa grupa kapitałowa nie jest odrębnym podmiotem prawa w stosunku do tworzących ją spółek, a więc nie ma prawa zaciągać we własnym imieniu jakichkolwiek zobowiązań, nabywać majątku lub innych praw. To spółkom tworzącym podatkową grupę kapitałową przysługują wierzytelności z tytułu nadpłaconego podatku. Pomiędzy prawami i obowiązkami podatkowej grupy kapitałowej jako podatnika oraz spółkami tworzącymi tę grupę zachodzi tożsamość praw i obowiązków podobna do wynikającej z następstwa prawnego. W ocenie podatnika spółki tworzące podatkową grupę kapitałową po jej rozwiązaniu kontynuują rozliczenia prowadzone wcześniej przez tę grupę. Zaznaczono także, że podatkowa grupa kapitałowa pomimo formalnej utraty statusu podatnika zachowuje ten status w stosunku do zobowiązań powstałych w czasie, gdy była podatnikiem. W konsekwencji podatnik uznał, że nie jest możliwe ograniczenie prawa do żądania stwierdzenia nadpłaty za okres, kiedy podatkowa grupa kapitałowa była podatnikiem – tak jak uczyniły to organy podatkowe.

WSA w Warszawie zakwestionował zasadność stanowiska zajętego w sprawie przez organy skarbowe. Wyjaśnił, że przy spełnieniu określonych warunków podatkowa grupa kapitałowa może być podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Nie oznacza to jednak, że spółki tworzące tę grupę tracą status podatników. Zdaniem Sądu podatkowa grupa kapitałowa nie jest podmiotem praw i obowiązków podatkowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych odrębnym od tworzących ją spółek, a stanowi jedynie instrument organizacyjny umożliwiający wspólne opodatkowanie łącznego dochodu tych spółek. W konsekwencji powyższego, posiłkując się dodatkowo podstawowymi zasadami państwa prawa wynikającymi z przepisów Konstytucji RP Sąd uznał, że spółki tworzące podatkową grupę kapitałową mają prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym za okres, w którym tworzona przez nie podatkowa grupa kapitałowa miała status podatnika, również wówczas, gdy wniosek taki składany będzie po utracie statusu podatnika przez tę grupę.

Teza
W prezentowanym wyroku WSA w Warszawie sformułował następującą tezę:
„Spółkom tworzącym podatkową grupę kapitałową, o jakiej mowa w art. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, przysługuje wynikające z art. 75 § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a) Ordynacji podatkowej prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych powstałej na skutek nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób prawnych za okres, w którym utworzona przez te spółki podatkowa grupa kapitałowa istniejąca zgodnie z art. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych miała status podatnika podatku dochodowego od osób prawnych. Prawo to przysługuje również wtedy, gdy taki wniosek jest składany przez spółki uczestniczące w podatkowej grupie kapitałowej po dniu utraty przez tę grupę statusu podatnika podatku dochodowego od osób prawnych.”
[page_break]
Komentarz
Wykładnia przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dokonana w omawianym wyroku powinna przede wszystkim zainteresować tych podatników, którzy wraz z innymi podmiotami tworzyli lub tworzą podatkową grupę kapitałową. Sąd uznał bowiem, że pomimo formalnego posiadania przez taką grupę statusu podatnika podatku dochodowego od osób prawnych, spółki tworzące tę grupę nie tracą statusu podatnika. W konsekwencji każda z tych spółek jest uprawniona do żądania stwierdzenia nadpłaty, jeżeli z czasem okaże się, że podatkowa grupa kapitałowa utraciła status podatnika.

Należy zauważyć, że akceptacja stanowiska prezentowanego w sprawie przez organy podatkowe prowadziłaby w praktyce do sytuacji, gdy po utracie przez podatkową grupę kapitałową statusu podatnika brak byłoby możliwości żądania stwierdzenia nadpłaty uiszczonego przez tę grupę podatku. Z wnioskiem takim nie mogłaby bowiem wystąpić podatkowa grupa kapitałowa (bo nie posiada już statusu podatnika), nie mogłyby go również złożyć spółki tworzące tę grupę, gdyż nie były one podatnikami w okresie, gdy podatnikiem była podatkowa grupa kapitałowa. W efekcie powstałaby sytuacja, gdy żaden z podmiotów nie byłby uprawniony do odzyskania nadpłaconego podatku, pomimo istnienia ku temu materialno-prawnych podstaw.

W powyższym kontekście niewątpliwie stanowisko WSA w Warszawie należy ocenić pozytywnie. Umożliwia ono bowiem odzyskanie nadpłaconego podatku przez poszczególne spółki tworzące niegdyś podatkową grupę kapitałową, gwarantując w ten sposób realizację podstawowych zasad konstytucyjnych, w szczególności wynikającej z art. 64 Konstytucji zasady ochrony własności i innych praw majątkowych.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *