Opodatkowanie odszkodowania zasądzonego wyrokiem sądowym

Osoby, które otrzymały odszkodowanie zasądzone wyrokiem sądowym nie wiedzą, iż organy podatkowe rozróżniają kwestię opodatkowania odszkodowania od faktu czy dotyczącej szkody rzeczywiście poniesionej czy utraconych korzyści.
Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 9 ust. 1 UoPIT opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W świetle art. 11 ust. 1 UoPIT przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3 i art. 30f są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Mając na uwadze powyższe, należy wskazać, iż co do zasady odszkodowanie stanowi przychód w rozumieniu zacytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy UoPIT. W tym miejscu należy jednak wskazać, iż niektóre z odszkodowań, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 UoPIT, korzystają ze zwolnienia od podatku.
Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 UoPIT wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, oraz otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z postanowień układów zbiorowych pracy, innych opartych na ustawie porozumień zbiorowych, regulaminów lub statutów, o których mowa w art. 9 § 1 Kodeksu pracy, z wyjątkiem:

a) określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę,
b) odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników,
c) odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym,
d) odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji,
e) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą,
f) odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c,
g) odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, iż z powyższego zwolnienia przedmiotowego korzystają jedynie te odszkodowania, których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów rangi ustawy lub aktów wykonawczych wydanych na ich podstawie, z wyjątkiem wyłączonych ze zwolnienia wolą ustawodawcy.
Art. 21 ust. 1 pkt 3b UoPIT stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień:

a) otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą,
b) dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Podkreślić należy, iż ww. przepis zwalnia z podatku jedynie takie odszkodowania (zadośćuczynienia) przyznane na podstawie wyroku lub ugody sądowej, które jednocześnie nie zostały przyznane w okolicznościach wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 3 UoPIT, czyli których wysokość lub zasady ustalania nie wynikają wprost z przepisów prawnych.

Zakres zwolnienia wynikający z art. 21 ust. 1 pkt 3b UoPIT obejmuje zatem tylko odszkodowania za tzw. szkodę rzeczywistą, czyli poniesione straty, a co istotne – nie dotyczy utraconych korzyści.

Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że zasądzone odszkodowanie w części dotyczącej szkody rzeczywiście poniesionej będzie korzystało ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b UoPIT, natomiast część odszkodowania, która została przyznana z tytułu utraconych korzyści nie podlega zwolnieniu tym samym podlega opodatkowaniu podatkiem PIT.
Na zasadność powyższego wskazał m.in. Dyrektor Izby Skarbowej w  Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 25 września 2015 r., znak: IBPB-2-1/4511-262/15/KrB.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *