Dokumentowanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, część 1

Dla zastosowania tej stawki polskie przepisy wymagają jednak spełnienia przez podatnika określonych ustawowo wymogów dokumentacyjnych. W praktyce powstały istotne wątpliwości, w jaki sposób wymogi te należy interpretować i posiadanie jakich dokumentów uprawnia podatnika do zastosowania stawki 0% VAT dla transakcji WDT.

Opodatkowanie WDT stawką VAT 0% stanowi odzwierciedlenie regulacji unijnych oraz realizację zasady neutralności opodatkowania VAT. Zasada zwolnienia WDT z opodatkowania w kraju rozpoczęcia wysyłki lub transportu towarów wynika z art. 138 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa).

Na gruncie przepisów wspólnotowych zasadą jest zwolnienie z opodatkowania WDT (z prawem do odliczenia podatku naliczonego) oraz opodatkowanie WNT stawką właściwą w kraju konsumpcji. Zwolnienie WDT od podatku pozwala zatem na uniknięcie podwójnego opodatkowania danej transakcji, a tym samym ma pozwolić na zapewnienie neutralności podatkowej będącej naczelną zasadą wspólnego systemu podatku VAT. Jednakże, co istotne, pełne zapewnienie neutralności podatku VAT możliwe jest jedynie pod warunkiem jednolitego stosowania przez państwa członkowskie zasad wynikających z Dyrektywy. Wszelkie modyfikacje zasad wspólnotowych wpływają na zniekształcenie neutralności systemu VAT.

Na gruncie prawa polskiego wymogi w zakresie dokumentowania WDT zostały określone w art. 42 ust. 3, 4, 5 oraz 11 ustawy o VAT. Sposób interpretacji przedmiotowych przepisów uzależniających możliwość zastosowania stawki 0% przy WDT od posiadania przez podatnika określonych dokumentów potwierdzających wywóz towarów do innego Państwa Członkowskiego przez wiele lat budził istotne wątpliwości. W praktyce brak nawet części dokumentów wymaganych przez polskiego ustawodawcę często powodował, że urzędy skarbowe odmawiały podatnikom prawa do zastosowania stawki 0%.

Po wielu latach sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi oraz licznych wyrokach sądów administracyjnych zagadnienie sposobu dokumentowania WDT stało się przedmiotem uchwały siedmiu sędziów NSA (uchwała z 11 października 2010 r., sygn. I FPS 1/10).

Podstawą dla wydania uchwały NSA było pytanie zadane przez podatnika we wniosku o interpretację indywidualną o to, czy w transakcjach WDT w miejsce listu przewozowego CMR Spółka może stosować inne dokumenty potwierdzające tę transakcję. Sprawa dotarła do NSA, który w oparciu o dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych dostrzegł, że zagadnienie wymogów dokumentacyjnych przy WDT rodzi poważne wątpliwości i wymaga rozstrzygnięcia w formie uchwały.

Oceniając sporne zagadnienie NSA wskazał, iż „udowodnienie okoliczności, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju (Polski), może nastąpić „w szczególności” enumeratywnie wymienionymi w tej normie dokumentami oraz – na podstawie art. 180 § 1 O.p. – innymi dowodami, mającymi jednak formę dokumentów”.

Wniosek sformułowany przez NSA oznacza, że brak – przykładowo – dokumentów przewozowych otrzymanych od przewoźnika (spedytora) odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium kraju, z których jednoznacznie wynika, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju nie wyklucza zastosowania stawki 0%.

W świetle powołanej uchwały fakt dostarczenia towarów do nabywcy na terytorium innego państwa członkowskiego może zostać udowodniony za pomocą każdego innego dowodu mającego postać dokumentu. NSA powołał się przy tym na art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W konsekwencji, chcąc potwierdzić fakt dostarczenia towarów do kontrahenta wspólnotowego podatnik może powołać się na każdy dokument, który potwierdza ten fakt, a jednocześnie nie jest on sprzeczny z prawem. Dokumentem takim mogą przy tym być zarówno dokumenty wskazane w art. 42 ustawy o VAT (zarówno jego ustępie 3, jak i 11), jak również inne dokumenty, nie powołane przez ustawodawcę w przepisach.

O ile zatem forma dokumentów, jakimi zamierza posłużyć się podatnik dla udokumentowania WDT, nie jest istotna, o tyle kluczowe znaczenie ma ich moc dowodowa. Z dokumentacji zgromadzonej przez podatnika powinno bowiem wynikać, że towary będące przedmiotem WDT zostały rzeczywiście dostarczone do nabywcy wspólnotowego.

W konsekwencji należy uznać, iż niespełnienie warunków formalnych tj. brak określonych w aktach prawnych dokumentów potwierdzających WDT, nie stoi na przeszkodzie skorzystaniu z 0% stawki VAT pod warunkiem, że fakt wywiezienia i dostarczenia towarów będących przedmiotem WDT do kontrahenta wspólnotowego zostanie przez podatnika wykazany przy pomocy wszelkich posiadanych przez niego dokumentów. Dokumentami, na które może powołać się podatnik, mogą być przy tym zarówno dokumenty, o których mowa w art. 42 ust. 3 oraz 4 ustawy o VAT, dokumenty, o których mowa w art. 42 ust. 11 ustawy o VAT, a także wszelkie inne dokumenty potwierdzające fakt wywiezienia i dostarczenia towarów poza terytorium Polski do innego państwa Wspólnoty, o ile dokumenty te nie są sprzeczne z prawem. Znaczenie należy przy tym nadać rzeczywistej treści wynikającej z dokumentacji posiadanej przez podatnika, a nie samej ich formie.

zobacz również:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *