Do zadań zespołu badającego biorącego udział w obserwacji inwentaryzacji należy:

a) ocena instrukcji inwetaryzacyjnych lub zamierzonych działań inwentaryzacyjnych i przekazanie jednostce ewentualnych uwag;

b) ocena udokumentowania wydawania i zwrotu arkuszy spisowych (ewentualnie innych dokumentów);

c) ocena pomiarów i wpisów do arkuszy, wyodrębnienia zapasów nieprzydatnych gospodarczo lub stanowiących własność stron trzecich;

d) dokonanie przeliczeń kontrolnych;

e) ocena wyodrębnienia przychodów i rozchodów następujących bezpośrednio przed, w toku i po dacie spisu.

Uczestnictwo w inwentaryzacji to oczywiście tylko jeden z etapów badania.
Następnie należy sprawdzić czy stan w księgach wynika z przeprowadzonej inwentaryzacji, czy prawidłowo rozliczono i zaksięgowano różnice inwentaryzacyjne. W przypadku zapasów powierzonych stronom trzecim należy sprawdzić udokumentowanie ich stanu posiadane przez jednostkę. Jeżeli w ocenie biegłego rewidenta jest ono mało wiarygodne należy (w porozumieniu z kierownikiem jednostki) spowodować pisemne potwierdzenie sald z jednostkami przechowującymi zapasy.

Kolejnym krokiem może być przeprowadzenie wyrywkowych testów cen przyjętych do ewidencji i weryfikacja ich zgodności z przepisami i polityką rachunkowości, a więc sprawdzenie:

– zgodności z fakturami zakupu lub kalkulacją kosztu wytworzenia;

– realności kalkulacji kosztu wytworzenia;

– prawidłowości zastosowania jednej z metod rozchodu (FIFO, LIFO, średnioważona);

– oraz czy ceny zastosowane do wyceny nie są wyższe niż ich ceny sprzedaży (ze szczególnym uwzględnieniem zdarzeń po dniu bilansowym np. wyprzedaże, sezonowe rabaty).

W celu sprawdzenia zasady memoriału oraz kompletności (tzn. czy ujęto operacje gospodarcze w prawidłowej kwocie i poprawnie przypisano wynikające z niej przychody i koszty do okresu, którego dotyczą) powinno się przeprowadzić standardowe testy „cut off” dla przychodu i rozchodu zapasów badając dowody księgowe z końca roku badanego i początku roku następnego.

Należy jeszcze zwrócić uwagę czy w sprawozdaniu finansowym ujawniono poprawnie wszelkie ograniczenia prawa własności zapasów np. przeglądając umowy kredytowe, czy zapasy nie zostały czasem objęte zastawem itp.

Nie można zapomnieć też o przeprowadzeniu analizy prawidłowości i przede wszystkim wystarczalności tworzenia odpisów aktualizujących zapasy. Można tego dokonać na podstawie:

– oceny struktury wiekowej zapasów;

– oceny rotacji zapasów w celu stwierdzenia istnienia lub braku stanów nadmiernych;

– oceny wyników udziału w inwentaryzacji.

Podsumowując sposób badania zapasów, należy zaznaczyć, że im bardziej znaczący składnik aktywów stanowią zapasy tym procedury ich badania powinny być bardziej szczegółowe co powinno pozwolić na zapewnienie wystarczająco niskiego poziomu ryzyka badania.

zobacz również: