Zwolnienie z VAT usług pośrednictwa finansowego

Do dnia 30 grudnia 2010 r., załącznik nr 4 do Ustawy o VAT rozróżniał usługi pośrednictwa finansowego jako kategorię usług co do zasady zwolnioną z opodatkowania z wyłączeniami, odwołując się w tym zakresie do PKWiU2.

Od dnia 1 stycznia 2011 r., z którym uchylono załącznik nr 4 do Ustawy o VAT, Ustawa o VAT w ogóle nie posługuje się pojęciem usług pośrednictwa finansowego, a jedynie mówi o pośrednictwie, odnosząc je do konkretnych usług.

Od 2011 r. PKWiU nie stanowi oparcia w identyfikacji usług pośrednictwa zwolnionych z opodatkowania, a co najwyżej pewną wskazówkę odnośnie możliwych rodzajów usług pośrednictwa, które mogą (ale wcale nie muszą) być traktowane jako kategoria usług pośrednictwa dla celów ustawy o VAT.

Mówiąc inaczej, to że według PKWiU usługa jest usługą pośrednictwa, nie przesądza, że będzie taką usługą dla celów VAT.  Oznacza to, że nie każda usługa pośrednictwa finansowego w rozumieniu PKWiU stanowi usługę zwolnioną z opodatkowania VAT.

Definiowanie usług dla celów opodatkowania VAT.

Do dnia 1 stycznia 2011 r. obowiązywał przepis art. 8 Ustawy o VAT, który stanowił, że usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, z zastrzeżeniem ust. 4, są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, z wyjątkiem usług elektronicznych i usług turystyki, o których mowa w art. 119.

Jednocześnie art. 8 ust. 4 Ustawy o VAT, dodany z dniem 1 grudnia 2008 r., w ostatnim aktualnym brzmieniu stanowił, że przy określaniu miejsca świadczenia usług,  usługi są identyfikowane za pomocą klasyfikacji statystycznych, jeżeli dla tych usług przepisy ustawy oraz przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują symbole statystyczne.

Ww. przepisy zostały uchylone, a zamiast nich od dnia 1 stycznia 2011 r. obowiązuje nowo dodany przepis art. 5a Ustawy o VAT, zgodnie z którym towary lub usługi będące przedmiotem czynności, o których mowa w art. 5, wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce publicznej, są identyfikowane za pomocą tych klasyfikacji, jeżeli dla tych towarów lub usług przepisy ustawy lub przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie powołują symbole statystyczne.

Jak z powyższego wynika, do dnia 30 grudnia 2010 r. usługi dla potrzeb określenia zwolnienia czy zastosowania właściwej stawki VAT, w tym usługi pośrednictwa finansowego były definiowane poprzez PKWiU.

Z dniem 1 stycznia 2011 r. usługi dla potrzeb określenia zwolnienia czy zastosowania właściwej stawki VAT określane są poprzez PKWiU tylko wtedy, gdy przepisy o VAT powołują symbole statystyczne. Oznacza to, że zasadą ogólną stała się dotychczasowa szczególna zasada dotycząca definiowania usług dla potrzeb określenia miejsca ich świadczenia, zgodnie z którą definiowanie usługi poprzez PKWiU następuje tylko, gdy do symboli statystycznych odsyłają wyraźnie przepisy z zakresu VAT.

Konsekwencją powyższego, jest konieczność odwoływania się do językowej definicji usługi3 oraz wspieranie się w tym zakresie orzecznictwem ETS (ob. Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej)4.

Usługi pośrednictwa o charakterze finansowym zwolnione z opodatkowania VAT.

W katalogu zwolnień zawartym w art. 43 Ustawy o VAT wymieniono jako kategorię usług pośrednictwa zwolnionych z opodatkowania, m.in.:

  • transakcje łącznie z pośrednictwem, dotyczące walut, banknotów i monet używanych jako prawny środek płatniczy, z wyłączeniem banknotów i monet będących przedmiotami kolekcjonerskimi, za które uważa się monety ze złota, srebra lub innego metalu oraz banknoty, które nie są zwykle używane jako prawny środek płatniczy lub które mają wartość numizmatyczną (art. 43 ust. 1 pkt 7 Ustawy o VAT);
  • usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych (art. 43 ust. 1 pkt 38 Ustawy o VAT);
  • usługi pośrednictwa w świadczeniu usług w zakresie udzielania poręczeń, gwarancji i wszelkich innych zabezpieczeń transakcji finansowych i ubezpieczeniowych (art. 43 ust. 1 pkt 39 Ustawy o VAT);
  • usługi pośrednictwa w świadczeniu usług w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli (art. 43 ust. 1 pkt 40 Ustawy o VAT);
  • usługi pośrednictwa w zakresie usług, których przedmiotem są instrumenty finansowe, o których mowa w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 131, poz. 763) (art. 43 ust. 1 pkt 41 Ustawy o VAT).

Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 43 ust. 14 w zw. z art. 43 ust. 13 Ustawy o VAT (a contrario), zwolnienia od podatku nie stosuje się do świadczenia usługi stanowiącej element usług pośrednictwa,  o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37-41.

Ponadto, zgodnie z dodanym przepisem Rozporządzenia wykonawczego do Ustawy o VAT5, zwolnienie dotyczy również:

  • usługi pośrednictwa, których przedmiotem są udziały w spółkach lub innych niż spółki podmiotach, jeżeli mają one osobowość prawną (§ 13 ust. 1 pkt 27).

Przy czym ww. Rozporządzenie wykonawcze stanowi6, że zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 27, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 27.

Jednocześnie Ustawa o VAT zastrzega wyjątki od zasady zwolnienia ww. usług z opodatkowania VAT…

\"\"
1) Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535, ze zm., dalej: Ustawa o VAT)
2) Idzie o Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług. Zgodnie z § 3 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. nr 207, poz. 1293, ze zm.) do celów opodatkowania podatkiem od towarów i usług, do dnia 31 grudnia  2010 r. stosuje się Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług (PKWiU) wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. Nr 42, poz. 264, ze zm.).
3) Przykładowo w interpretacji indywidualnej Ministra Finansów wydanej przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 31 października 2011 r. nr IPPP1-443-1118/11-4/AS, organ definiując dla celów VAT usługę pośrednictwa odwołał się do definicji w Słowniku Języka Polskiego PWN (www.sjp.pwn.pl), że „przez pośrednictwo rozumie się «działalność osoby trzeciej mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron; kojarzenie kontrahentów w transakcjach handlowych oraz umożliwianie kontaktu uczestnikom rynku pracy»”.
4) Przykładowo w wyroku ETS z dnia 21 czerwca 2007 r. (C-453/05): „działalność pośrednictwa stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, kontaktowanie się z drugą stroną i negocjowanie w imieniu i na rzecz klienta warunków świadczeń wzajemnych, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści danej umowy”.
5) Idzie o § 13 ust. 1 pkt 27 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 73, poz. 392) dodany Rozporządzeniem zmieniającym z dnia 29 czerwca 2011 r. (Dz. U. nr 136, poz. 798) z możliwością stosowania od dnia 1 stycznia 2011 r.
6) Idzie o § 13 ust. 12 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 73, poz. 392) dodany Rozporządzeniem zmieniającym z dnia 29 czerwca 2011 r. (Dz. U. nr 136, poz. 798) z mocą od dnia 1 lipca 2011 r.

Dodaj komentarz