Stan faktyczny oraz stanowisko WSA
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej podatnik wskazał, że oferuje klientom szereg usług finansowych, m.in. kredyty gotówkowe. W procesie zawierania umów ważną rolę odgrywa ocena pozycji finansowej klienta oraz zarządzanie ryzykiem. Czynności te są niezbędne dla efektywnego świadczenia usług finansowych. Posiadając doświadczenie w zarządzaniu ryzykiem związanym z działalnością kredytową podatnik zamierza świadczyć takie usługi na rzecz innych podmiotów. W tym stanie faktycznym zadano pytanie, czy usługi wsparcia w zakresie oceny i monitorowania ryzyka podlegają zwolnieniu z podatku od towarów i usług na mocy art. 43 ust. 13 u.p.t.u.¹, jako usługi będące elementem usługi finansowej, stanowiące odrębną całość, niezbędne i właściwe do świadczenia takiej usługi. W ocenie podatnika opisane przez niego usługi spełniają warunki zwolnienia z VAT, o którym mowa w powyższym przepisie.

Minister Finansów uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Nie zgodził się z podatnikiem, że usługi wsparcia w zakresie oceny i monitorowania ryzyka, w szczególności ryzyka kredytowego, stanowią usługi pomocnicze dla usług finansowych. Zdaniem organu, za usługę pomocniczą uznać należy taką usługę, która postrzegana jest przez nabywcę jako element nabywanej usługi finansowej. W niniejszej sprawie nie sposób natomiast przyjąć, że ww. usługi pomocnicze są postrzegane przez ostatecznego odbiorcę usługi finansowej (pożyczkobiorcę) jako element nabywanej usługi. W związku z tym, że usługi wsparcia w zakresie oceny i monitorowania ryzyka nie stanowią usług pomocniczych w stosunku do świadczonych usług finansowych, nie można ich potraktować jako elementu będącego częścią kompleksowej usługi finansowej świadczonej przez kontrahentów podatnika. Z tego względu nie korzystają one ze zwolnienia z VAT, o którym mowa w art. 43 ust. 13 u.p.t.u.

WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną interpretację. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 43 ust. 13 u.p.t.u. warunkiem zwolnienia usług pomocniczych z opodatkowania VAT jest to, aby usługa taka spełniała łącznie następujące wymogi: była elementem usługi właściwej, stanowiła odrębną całość, była właściwa i niezbędna do świadczenia usługi podstawowej, wskazanej m. in. w art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. (pośrednictwa finansowego). W ocenie Sądu usługi oceny ryzyka kredytowego spełniają wszystkie te wymogi. W szczególności są one właściwe (specyficzne) dla usługi podstawowej – udzielenia kredytu. Są także elementem tej usługi, będąc niezbędnymi do jej świadczenia. W efekcie Sąd uznał, że usługi wsparcia w zakresie oceny i monitorowania ryzyka pożyczkowego (kredytowego), korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na mocy art. 43 ust. 13 u.p.t.u., jako usługi będące elementem usługi finansowej, określonej w art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. (usługi udzielania pożyczek pieniężnych), stanowiące odrębną całość, niezbędne i właściwe do świadczenia tej usługi finansowej.

Teza
Na podstawie uzasadnienia omawianego orzeczenia można sformułować następującą tezę:
„Usługi wsparcia w zakresie oceny i monitorowania ryzyka pożyczkowego (kredytowego), korzystają ze zwolnienia od podatku VAT na mocy art. 43 ust. 13 u.p.t.u., jako usługi będące elementem usługi finansowej, określonej w art. 43 ust. 1 pkt 38 u.p.t.u. (usługi udzielania pożyczek pieniężnych), stanowiące odrębną całość, niezbędne i właściwe do świadczenia tej usługi finansowej.”

Komentarz
W art. 43 ust. 13 u.p.t.u. ustawodawca wprowadził zwolnienie z VAT usług pomocniczych do określonych kategorii usług (m.in. finansowych, ubezpieczeniowych, poręczeń, gwarancji). Niestety, brzmienie powyższego przepisu, w zakresie warunków, które muszą zostać spełnione, aby zwolnienie miało zastosowanie, powoduje szereg wątpliwości i sporów podatników z organami podatkowymi.

W łamach portalu Taxfin prezentowaliśmy już wyroki sądowe odnoszące się do możliwości objęcia ww. zwolnieniem usług assistance oraz wyceny szkód będących usługami pomocniczymi do usług ubezpieczeniowych. Stanowiska sądów były w tym przedmiocie rozbieżne, choć w ostatnim czasie przewagę zyskała linia orzecznicza dopuszczająca objęcie tych usług zwolnieniem z art. 43 ust. 13 u.p.t.u. (np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 lutego 2012 roku, sygn. akt I SA/Łd 1626/11).

W prezentowanym wyroku WSA we Wrocławiu dokonał korzystnej dla podatnika wykładni powyższej regulacji uznając, że również usługi oceny ryzyka kredytowego, świadczone na rzecz podmiotu świadczącego usługi finansowe (w tym udzielania kredytów i pożyczek) korzystają ze zwolnienia z VAT. Stanowisko Sądu pokazuje zatem, że niezwykle rygorystyczne podejście organów podatkowych do zakresu art. 43 ust. 13 u.p.t.u., w praktyce znacznie ograniczające możliwość jego zastosowania,  nie jest podejściem prawidłowym.

1) Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.)