Należy jednak pamiętać, iż nie jest to jedyny sposób na uzyskanie odszkodowania, a naprawienia szkody można poszukiwać także w postępowaniu karnym, co wielokrotnie pozwala na uniknięcie żmudnego i kosztownego procesu cywilnego.
Z uwagi, na charakter postępowania karnego, którego głównym celem jest osądzenie sprawcy przestępstwa, możliwość uzyskania odszkodowania tym postępowaniu została ograniczona do przypadków, w których doszło do popełnienia przestępstwa i wszczęte zostało w tej sprawie odpowiednie postępowanie. Innymi słowy, możliwość dochodzenia odszkodowania w ramach procesu karnego ma jednie charakter poboczny do postępowania prowadzonego przeciwko oskarżonemu, któremu zarzucono popełnienie przestępstwa, co prowadzi do kilku istotnych odmienności.
Po pierwsze, w przeciwieństwie do postępowania cywilnego, sąd karny może zasądzić od sprawcy należne odszkodowanie jedynie w sytuacji, gdy wydaje wyrok skazujący, a tym samym uznaje oskarżonego winnym zarzucanego mu przestępstwa. Tak więc, w przypadku gdyby okazało się, iż oskarżony, z jakiejkolwiek przyczyny (np. brak realizacji znamion określonego przestępstwa), nie poniesie odpowiedzialności karnej, Sąd nie będzie rozstrzygał kwestii odszkodowawczych.
W konsekwencji, może dojść do sytuacji, w której sprawca bezprawnego zachowania nie zostanie zobowiązany do naprawienia szkody w postępowaniu karnym, z uwagi iż jego bezprawny czyn nie będzie stanowić jednocześnie przestępstwa, nawet jeżeli w postępowaniu cywilnym, popełniony przez niego czyn uzasadniałby pociągnięcie go do odpowiedzialności odszkodowawczej. Mając na uwadze powyższe, ustawodawca w art. 415 § 6 Kodeksu postępowania karnego (Dz. U. 1997 Nr 89, poz. 555 z późn. zm. – zwany dalej k.p.k.) wprowadził zasadę, iż braku zasądzenia odszkodowania na rzecz pokrzywdzonego lub zasądzenie go w niepełnym wymiarze, nie zamyka pokrzywdzonemu drogi dochodzenia swoich praw w procesie przed sądem cywilnym.
Drugą odmiennością, na którą należy zwrócić uwagę jest fakt, iż sąd karny prowadząc postępowanie dowodowe skupia się przede wszystkim na zweryfikowaniu okoliczności mających znaczenie dla oceny, czy oskarżony popełnił zarzucane mu przestępstwo, a tym samym, sąd karny – co do zasady – nie przeprowadza dowodów na inne okoliczności, chociażby okoliczności te były istotne np. dla wykazania wysokości powstałej szkody. Wyjątkiem są sytuacje gdy ich przeprowadzenie nie spowoduje przewlekłości postępowania karnego. Tak więc, z jednej strony pokrzywdzony dochodzący odszkodowania w procesie karnym nie ponosi kosztów prowadzonego postępowania (w tym kosztownych dowodów z opinii biegłych) oraz znajduje się w tej komfortowej sytuacji, iż w poszukiwaniu dowodów oraz ich wnioskowaniu wyręczony zostaje przez prokuratora. Z drugiej jednak strony, pokrzywdzonemu często trudno jest doprowadzić do przeprowadzenia istotnego, z punktu widzenia wyrządzonej mu szkody, dowodu, co może znacząco utrudnić ustalenie przez sąd prawidłowej wartości szkody.
Z uwagi na powyższe, w praktyce do zasądzenie pełnego odszkodowania w ramach procesu karnego najczęściej dochodzić będzie w przypadkach, w których wykazanie wartości szkody jest niezbędna do ustalenia czy doszło do popełnienia przestępstwa, a więc np. przy przestępstwach kradzieży lub oszustwa.




