Polskie władze skarbowe utożsamiają ceny w transakcjach między podmiotami powiązanymi z narzędziem do transferu dochodów za granicę, co ma odzwierciedlenie w coraz częstszych kontrolach w tym zakresie.

Uszczelnieniu krajowego systemu podatkowego mają przede wszystkim służyć nowe przepisy ustaw o podatkach dochodowych (PIT i CIT), nakładające na podatników dodatkowe obowiązki w zakresie cen transferowych. Po 15 latach obowiązywania obecnych regulacji, które w tym okresie ulegały jedynie niewielkim modyfikacjom, zmiany wchodzące w życie od 1 stycznia 2017 r. należy niewątpliwie traktować jako rewolucyjne i traktować je z dużą dozą ostrożności.

Poniżej omawiamy najważniejsze zmiany, z uwzględnieniem ich wpływu na obowiązki ciążące na podatnikach.

Zmiana definicji podmiotów powiązanych
Od 1 stycznia 2017 r. za podmioty powiązane kapitałowo będą uważane tylko te, których udział w kapitale innego podmiotu nie będzie mniejszy niż 25%, a nie jak dotychczas tylko 5%. Zmiana ta może być uznana za korzystną dla podatników. Podmiotów powiązanych kapitałowo w stopniu mniejszym niż 25% nie będzie już dotyczył m.in. obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych. Nie oznacza to jednak korzyści dla wszystkich podmiotów powiązanych – zmianie nie ulegną przepisy o powiązaniach osobowych, rodzinnych itp. dotyczące podmiotów krajowych.

Nowe kryteria obowiązku dokumentacyjnego
Istotną zmianą dla znacznej grupy podatników będzie wprowadzenie nowych progów wartościowych, powodujących powstanie obowiązku dokumentacyjnego. Obecnie aby ustalić, czy dana transakcja z podmiotem powiązanym powinna zostać udokumentowana zgodnie z art. 9a Ustawy o CIT, bierze się pod uwagę wartość transakcji oraz wysokość kapitału zakładowego podmiotu, który ją realizuje. Zgodnie z nowym brzmieniem wskazanego przepisu, progi uzależnione będą od wartości osiąganych przychodów bądź ponoszonych przez podatników kosztów w poprzednim roku podatkowym. Zwolnione z obowiązku sporządzenia dokumentacji będą podmioty najmniejsze, osiągające do 2.000.000 EUR przychodów bądź kosztów w poprzednim roku podatkowym.

Powyższa zmiana jest przejawem koncentracji ustawodawcy w zakresie obowiązku dokumentacyjnego na dużych podmiotach, które przeprowadzają transakcje o największych wartościach i z punktu widzenia organów podatkowych mogą być potencjalnie wykorzystywane do transferu dochodów. Podmioty te będą miały obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych do dnia, w którym upływa termin złożenia zeznania podatkowego oraz złożenia oświadczenia o sporządzeniu kompletnej dokumentacji podatkowej.

Mniejsze podmioty, których przychody / koszty nie przekroczą najniższego progu według nowych przepisów (2.000.000 EUR ponoszonych przychodów lub poniesionych kosztów), co do zasady nie będą miały obowiązku sporządzenia dokumentacji, co niewątpliwie będzie ulgą dla tych podatników. Nie oznacza to jednak, iż mogą zawierać transakcje nie zważając na zasadę ceny rynkowej. Jeśli organy podatkowe będą miały wątpliwości co do rynkowego charakteru przeprowadzanej przez te podmioty transakcji, mogą zażądać przedłożenia dokumentacji. Termin na jej przygotowanie i przekazanie właściwym organom będzie w tym przypadku wynosił 30 dni.

Jednocześnie należy zwrócić uwagę, iż obowiązek sporządzenia dokumentacji będzie od 2017 r. dotyczył transakcji lub „innych zdarzeń”, mających wpływ na wysokość dochodu (straty) podatnika, a nie tak jak dotychczas jedynie transakcji. Ustawodawca nie definiuje wprost, co należy rozumieć pod pojęciem „inne zdarzenia”. Wskazana zmiana może służyć otwarciu organom podatkowym drogi do kontrolowania działań mających miejsce pomiędzy podmiotami powiązanymi, bez konieczności uzasadniania, że mieszczą się one w zakresie pojęcia „transakcja”. Należy więc zachować w tym zakresie szczególną czujność, a także dokładnie śledzić linię interpretacyjną w interpretacjach indywidualnych Ministra Finansów i wyrokach sądów administracyjnych, może bowiem okazać się, iż obowiązek dokumentacyjny będzie dotyczył przepływów, dla których do tej pory nie trzeba było sporządzać dokumentacji.

Analiza porównawcza obowiązkowym elementem dokumentacji
Podatnicy, których przychody lub koszty przekroczą w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartość 10.000.000 EUR, będą mieli obowiązek sporządzania analizy danych porównawczych (ang. benchmarking study). Analiza porównawcza była do tej pory fakultatywnym elementem dokumentacji, na który decydowały się często podmioty przeprowadzające transakcje z podmiotami powiązanymi na dużą skalę. Jej celem jest bowiem udowodnienie, że stosowane przez podatników ceny transferowe są ustalone na poziomie zgodnym z zasadą ceny rynkowej, tj. takim, jaki zaakceptowałyby podmioty niezależne.
Biorąc pod uwagę często występujące trudności w znalezieniu podmiotów porównywalnych oraz poziom skomplikowania analizy finansowej, będącej częścią analizy porównawczej, wskazana zmiana niewątpliwie będzie stanowiła istotne obciążenie dla podatników, którzy będą zobowiązani do uwzględnienia jej w dokumentacji. Udowodnienie rynkowego charakteru rozliczeń jest bowiem często procesem czasochłonnym i kosztownym, w większości wypadków wymaga też udziału zewnętrznych doradców.
Pozytywnym aspektem tej zmiany będzie jednak większe poczucie bezpieczeństwa, które zapewni podatnikom świadomość, iż w przypadku potencjalnej kontroli są w stanie rzetelnie udowodnić rynkowy poziom cen stosowanych przez nich w transakcjach z podmiotami powiązanymi.

Rozszerzenie obowiązków o nowe elementy – sprawozdanie CIT-TP i dokumentację grupową (tzw. Master File)
Nowe przepisy wprowadzają też całkowicie nowe wymogi w zakresie cen transferowych dla największych podatników. Jednym z nich będzie obowiązek składania formularza CIT-TP, zawierającego szczegółowe informacje na temat transakcji z podmiotami powiązanymi lub podmiotami z tzw. rajów podatkowych, przez podatników, których przychody lub koszty przekroczą w roku poprzedzającym rok podatkowy równowartość 10.000.000 EUR.

Formularz CIT-TP może stać się bardzo skutecznym narzędziem służącym organom podatkowym do typowania podmiotów do kontroli. Jego wypełnienie będzie wiązało się dla podatników z dodatkowym wysiłkiem administracyjnym, jak również z koniecznością dokładnej analizy transakcji przeprowadzanych z podmiotami powiązanymi i znajomości specjalistycznych pojęć z zakresu cen transferowych. Przykładowo, podatnicy będą musieli określić swój profil funkcjonalny. Brakuje jednak (na ten moment) określenia przez organy podatkowe bądź ustawodawcę cech charakterystycznych dla danego profilu, którymi mogliby kierować się podatnicy wypełniając formularz.

Ponadto, podatnicy, których przychody lub koszty przekroczą w poprzednim roku podatkowym równowartość 20.000.000 EUR zobowiązani będą do przygotowania dokumentacji Master File, która powinna prezentować informacje na temat globalnych operacji w ramach grupy kapitałowej podatnika. Obowiązek ten będzie ciążył zarówno na podmiotach, które większość swoich transakcji zawierają w ramach grupy kapitałowej, jak i na podmiotach, dla których transakcje wewnątrzgrupowe stanowią jedynie niewielką część biznesu.

Dokumentacja grupowa sporządzana będzie przez tzw. spółki-matki, czyli podmioty dominujące w grupie. Jednak również tzw. spółki-córki, czyli spółki będące podmiotami zależnymi, będą musiały przedstawić taką dokumentacją organom podatkowym, jeśli ich przychody lub koszty przekroczą próg 20.000.000 EUR w poprzednim roku podatkowym. Mimo iż wskazana zmiana przepisów nakłada dodatkowy obowiązek na podatników, może mieć pozytywny wpływ na decyzje organów podatkowych, a także szybkość postępowań. Dokumentacja grupowa będzie dla organów źródłem dodatkowych informacji o spółce, m.in. jej otoczeniu rynkowym i strategii biznesowej, co umożliwi lepsze poznanie podatnika i zrozumienie specyfiki jego działania na tle grupy.

Podsumowując, w wyniku zmian w przepisach o cenach transferowych, na podatników nałożone zostaną nowe obowiązki oraz nastąpi rozszerzenie obowiązków już istniejących. Zmiany wskazane powyżej wchodzą w życie od 2017 r., jednak przygotowanie się do wdrożenia nowych zasad może być dla wielu podmiotów długotrwałym procesem. Biorąc pod uwagę ich istotność i stopień skomplikowania, nowe regulacje należy traktować z ostrożnością i już teraz przygotować się do implementacji nowych norm.

Autorki:
Magdalena Marciniak, doradca podatkowy, Szef Zespołu Cen Transferowych
Dagmara Cisowska Starszy Konsultant w Zespole Cen Transferowych
MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy spółka doradztwa podatkowego sp. z o.o