Zapytanie, jako zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, skierowane zostało do NSA ze względu na powstałe w ostatnich latach w tej kwestii rozbieżności w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych.
NSA dokonał analizy art. 29 ust. 1 ustawy VAT pod kątem zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami VI Dyrektywy (zastąpionej obecnie przez Dyrektywę 112) stwierdzając, że mimo nieco odmiennych sformułowań, przepis ten interpretowany przy pomocy wykładni funkcjonalnej realizuje cele dyrektywy, w tym pozwala na uwzględnienie koncepcji świadczeń pomocniczych, których wartość powinna być włączana do podstawy opodatkowania świadczenia głównego i opodatkowana VAT według zasad właściwych dla świadczenia głównego.
Zdaniem NSA ubezpieczenie przedmiotu towarzyszące umowie leasingu ma charakter świadczenia pomocniczego w stosunku do leasingu. W ocenie NSA przemawia za tym fakt, że ubezpieczenie jest ściśle związane z realizacją umowy leasingu, zabezpieczając interesy obu stron podstawowego świadczenia, które stanowi leasing. Wyodrębnianie go dla celów podatkowych z tego świadczenia stanowiłoby zabieg sztuczny, pozostający w sprzeczności z gospodarczym celem leasingu. W konsekwencji, koszty ubezpieczenia przedmiotu leasingu powinny być włączone do podstawy opodatkowania usługi leasingu. Ubezpieczenie przedmiotu leasingu stanowi środek stwarzający dla obu stron świadczenia głównego optymalne warunki do zabezpieczenia ich interesów przy realizacji umowy leasingu, nie jest natomiast celem samym w sobie i bez świadczenia głównego nie ma racji bytu.
Należy zwrócić uwagę, iż mimo, że wnioski płynące z tej uchwały są niekorzystne dla podatników, są one zgodne z dominującą tendencją sądów administracyjnych do identyfikowania tzw. świadczeń złożonych, na które składa się szereg czynności, które mogą być przedmiotem odrębnych stosunków prawnych. Jak wskazał NSA w uchwale, w orzecznictwie tego sądu, z uwagi na kompleksowy charakter czynności, mający doprowadzić do uzyskania określonego efektu gospodarczego, dominuje stanowisko, że do opodatkowania takich świadczeń należy przyjmować jednolitą stawkę podatku od towarów i usług, biorąc pod uwagę charakter świadczenia podstawowego, które stanowi cel działalności wykonywanej przez podatnika. Takie stanowisko zostało przyjęte w odniesieniu do usług budowlano-montażowych powiązanych z dostawą materiałów budowlanych, dostawy towaru w postaci przeniesienia własności lokalu mieszkalnego wraz z prawem do korzystania z miejsca postojowego w hali garażowej czy dostawy sprzętu medycznego wraz z towarzyszącymi usługami instalacyjnymi.
Z powyższego wynika, że w ocenie NSA nie ma znaczenia, czy świadczenia składające się na usługę kompleksową wykonywane są faktycznie przez ten sam podmiot, czy też są one nabyte i następnie odsprzedawane przez podmiot realizujący świadczenie główne. Istotne jest, czy świadczenia te mają charakter pomocniczy w stosunku do świadczenia głównego w rozumieniu wskazanym powyżej oraz, czy płatność za całość świadczenia dokonywana jest na rzecz jednego podmiotu. Uznaniu danych świadczeń za świadczenie kompleksowe nie stoi także na przeszkodzie fakt, że każde świadczenie może stanowić odrębny stosunek prawny ani, że jeden ze stosunków prawnych może zostać co do zasady zawiązany bez drugiego.
Interpretując znaczenie art. 29 ust. 1 ustawy VAT w kontekście ubezpieczenia przedmiotu leasingu NSA pominął propozycje zmian do Dyrektywy, które przewidują, że gdy transakcja zawiera w sobie określony osobno element ubezpieczenia, to ubezpieczenie powinno być traktowane jako oddzielna usługa, zwolniona z podatku.
Mając na uwadze rangę orzeczenia, jaką ma uchwała NSA, należy oczekiwać, iż nawet te sądy, które prezentowały dotychczas odmienne, korzystne dla podatników stanowisko odwołujące się do uchwały Sądu Najwyższego z 15 października 1998 r., obecnie będą orzekać zgodnie z jej tezą.
