Zasadniczo możliwość odliczenia podatku naliczonego przysługuje podatnikowi na podstawie faktury VAT, która potwierdza nabycie towaru lub usługi w celu wykonywania działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług (art. 86 ust. 2 ustawy o VAT). Jednakże ustawodawca od przedmiotowej zasady przewidział szereg wyjątków, dając podatnikowi możliwość odliczenia VAT na podstawie innych niż faktury VAT dowodów. Katalog dokumentów uznany za faktury VAT został określony przez ustawodawcę w § 17 i 18 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie m.in. wystawiania faktur (Dz. U. z 2008 r. Nr 212, poz 1337). Niniejsza regulacja prawa jako faktury VAT nakazuje traktować:
- bilety jednorazowe, wydawane przez podatników uprawnionych do świadczenia usług polegających na przewozie osób: kolejami normalnotorowymi, taborem samochodowym, statkami pełnomorskimi, środkami transportu żeglugi śródlądowej i przybrzeżnej, promami, samolotami i śmigłowcami,
- dowody zapłaty za usługi radiokomunikacji przywoławczej,
- dokumenty dotyczące usług pośrednictwa finansowego zwolnionych od podatku,
- dowody zapłaty za przejazdy autostradami płatnym,
- rachunki wystawiane przez podatników niezobowiązanych do wystawiania faktur,oraz
- dokumenty VAT dotyczące usług w zakresie kontroli i nadzoru ruchu lotniczego, za które pobierane są opłaty trasowe, wystawiane za okresy miesięczne przez Centralne Biuro Opłat Trasowych (CRCO) Europejskiej Organizacji do Spraw Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (EUROCONTROL) w imieniu Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę, iż powyższe dokumenty zostaną uznane za faktury VAT, o ile będą posiadały w treści elementy określone przez prawodawcę. Przykładowo w przypadku biletów kolejowych nabywca będzie posiadał możliwość odliczenia podatku naliczonego, jeżeli będą one wskazywały nazwę i numer identyfikacji podatkowej sprzedawcy, numer i datę wystawienia biletu, odległość taryfową nie mniejszą niż 50 km, kwotę należności wraz z podatkiem oraz kwotę podatku. Braku któregokolwiek z tych elementów spowoduje, iż bilet kolejowy nie będzie traktowany jako faktura VAT, a tym samym nabywca będzie pozbawiony prawa do odliczenia podatku.
Z analizy wyjątków określonych przez ustawodawcę polskiego w sposób wyczerpujący wynika, iż paragony fiskalne potwierdzające wykonanie usługi transportu taksówką nie stanowią faktur VAT. Zatem nie istnieje podstawa prawna ku temu, aby przedmiotowy paragon umożliwił Czytelnikowi odliczenie podatku naliczonego. Trzeba bowiem pamiętać, iż w świetle obowiązujących przepisów jedynie faktury i dokumenty uznawane za faktury mogą być postawą do odliczenia VAT.
