W tym miejscu należy wyjaśnić, iż genezą przeprowadzenia omawianej nowelizacji jest implementacja do polskiego prawa dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/52/WE z dnia 18 czerwca 2009 roku, ustalającej normy w odniesieniu do kar i środków stosowanych wobec pracodawców dopuszczających się zatrudniania nielegalnie przebywających obywateli krajów trzecich. Przyświecającym Ustawodawcy celem była niewątpliwie chęć ograniczenia tzw. szarej strefy w gospodarce, poprzez m.in. nałożenie na pracodawców obowiązku ustalania prawa zatrudnianych cudzoziemców do ich legalnego pobytu na terytorium Polski. Zgodnie z nowymi regulacjami zarówno przedsiębiorca, jak i osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej będą zagrożeni karą do 3 lat pozbawienia wolności za zatrudnianie osoby będącej ofiarą przestępstwa handlu ludźmi lub zatrudnianie obcokrajowca w warunkach szczególnego wyzysku. Jednocześnie ustawa przewiduje również karę grzywny lub ograniczenia wolności za nielegalne zatrudnianie wielu cudzoziemców przebywających bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium RP, powierzanie wykonywania pracy małoletniemu cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu lub uporczywe powierzanie pracy nielegalnie przebywającym obywatelom państw trzecich. Nie ulega zatem wątpliwości, iż przepisy ustawy nowelizującej oddziaływać będą zatem na pracodawców oraz podmioty powierzające wykonywanie pracy obywatelom państw trzecich. Co istotne, zakres kognicji ustawy nowelizującej obejmuje również tych wykonawców, których podwykonawcy naruszyli zakaz nielegalnego zatrudniania lub obowiązki pracodawcy albo podmiotu powierzającego wykonanie pracy wobec obywateli państw trzecich w zakresie sankcji finansowych lub wypłaty zaległego wynagrodzenia i świadczeń z tym związanych. Niezależnie od wymienionych powyżej sankcji, pracodawcom skazanym za naruszenie przepisów zawartych w ustawie grożą dodatkowe konsekwencje, np. zakaz brania udziału w przetargach publicznych przez 1 rok, pozbawienie dostępu do pomocy publicznej, w tym funduszy Unii Europejskiej oraz obowiązek zwrócenia uzyskanej w ciągu ostatnich 12 miesięcy pomocy publicznej lub dotacji.
Zatem w wyniku przeprowadzonej nowelizacji ustawy Pzp zamawiający wyklucza z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego wykonawców będących:
- osobami fizycznymi, które prawomocnie skazano za przestępstwo, o którym mowa w art. 9 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – przez okres 1 roku od dnia uprawomocnienia się wyroku (art. 24 ust. 1 pkt 10 Pzp), a także
- spółką jawną, spółką partnerską, spółką komandytową, spółką komandytowo-akcyjną lub osobą prawną, których odpowiednio wspólnika, partnera, członka zarządu, komplementariusza lub urzędującego członka organu zarządzającego prawomocnie skazano za przestępstwo, o którym mowa w art. 9 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – przez okres 1 roku od dnia uprawomocnienia się wyroku (art. 24 ust. 1 pkt 11 Pzp).
Analizując brzmienie ustawy z dnia 15 czerwca 2012 roku – o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, winno się podkreślić, iż na wykluczenie z postepowania o udzielenie zamówienia publicznego narażeni będą wykonawcy, którzy:
- powierzyli, w tym samym czasie, wykonywanie pracy wielu cudzoziemcom przebywającym bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- powierzyli wykonywanie pracy małoletniemu cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej;
- uporczywie powierzają w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wykonywanie pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
- powierzyli wykonywanie pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w warunkach szczególnego wykorzystania;
- powierzanie wykonywania pracy cudzoziemcowi przebywającemu bez ważnego dokumentu uprawniającego do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będącemu pokrzywdzonym przestępstwem z zakresu handlu ludźmi.
W tym miejscu należy wyjaśnić, iż przesłanką wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest dopiero fakt skazania wykonawcy prawomocnym wyrokiem za popełnienie, któregokolwiek z wyżej wymienionych przestępstw. Wykluczeniu podlegają skazani za te przestępstwa wykonawcy będący osobami fizycznymi, jak również wykonawcy działający w formie spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej lub jako osoby prawne, których odpowiednio wspólnika, partnera, członka zarządu, komplementariusza lub urzędującego członka organu zarządzającego skazano za, opisane wcześniej przestępstwa. Podkreślenia wymaga także fakt, iż wykluczeniu podlegają wykonawcy, o których mowa wyżej, tylko w okresie jednego roku od dnia uprawomocnienia się skazania.
