Druga część artykułu traktowała natomiast o transakcjach, dla których moment powstania obowiązku podatkowego uregulowano jako dzień wystawienia faktury.
Poniższy tekst zamyka rozważania autorek na temat zmienionych zasad szczególnych w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego dla wybranych typów transakcji.
Wystawienie faktury, nie później niż upływ terminu płatności – art. 19a ust. 5 pkt 4 nowej ustawy
Niejako w ostatniej chwili, bo dopiero na etapie prac w Komisji Finansów Publicznych, dodano do projektu ustawy o VAT przepis szczegółowy w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego w dużej części odwzorowujący lub modyfikujący obecnie obowiązujące zasady rozliczania podatku VAT należnego z tytułu świadczenia usług dostawy mediów, telekomunikacyjnych, najmu i dzierżawy, ochrony osób i mienia oraz obsługi prawnej i biurowej.
Art. 19a ust. 5 pkt 4 nowej ustawy o VAT będzie zawierał także uszczegółowienie, iż opisanych w nim szczególnych zasad ustalania momentu powstania obowiązku podatkowego nie stosuje się do czynności stanowiących import usług, dla których miejscem świadczenia jest siedziba usługobiorcy (czyli stosuje się do nich art. 28b ustawy o VAT).
Warto też zauważyć, że w odróżnieniu do opisanych powyżej zmian w odniesieniu do transakcji objętych szczególnym momentem powstania obowiązku podatkowego, w przypadku opisanych poniżej dostaw towarów i świadczeń usług, Komisja Finansów Publicznych przewidziała wyłączenie stosowania przepisu o momencie rozliczania dla celów VAT otrzymanych zaliczek, przedpłat i kwot o tym charakterze (art. 19a ust. 5 pkt 8 nowej ustawy o VAT).
Jest to w ramach tego projektu ustawy o VAT jedyny zakres transakcji, dla których otrzymanie zaliczki przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi nie powinno mieć wpływu na moment powstania obowiązku rozliczenia podatku VAT należnego.
Dostaw energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego, świadczenie usług telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjnych oraz wymienionych w poz. 140-153, 174 i 175 załącznika nr 3 do ustawy o VAT
Omawiana zmiana dotyczy dostaw energii elektrycznej cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego, świadczenie usług telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjnych oraz innych wymienionych w poz. 140-153, 174 i 175 załącznika nr 3 do ustawy o VAT (patrz tabela), czyli dostaw i świadczeń objętych regulacją art. 19 ust. 13 pkt 1 ustawy o VAT w jej obecnym brzmieniu.
| Numer pozycji załącznika nr 3 do ustawy o VAT | Symbol PKWiU 2008 | Nazwa towaru lub usługi (grupy towarów lub usług) |
| 140 | 36.00.20.0 | Usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody za pośrednictwem sieci wodociągowych |
| 141 | 36.00.30.0 | Usługi związane z handlem wodą dostarczaną za pośrednictwem sieci wodociągowych |
| 142 | ex 37 | Usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków |
| 143 | 38.11.1 | Usługi związane ze zbieraniem odpadów innych niż niebezpieczne nadających się do recyklingu |
| 144 | 38.11.2 | Usługi związane ze zbieraniem odpadów innych niż niebezpieczne nienadających się do recyklingu |
| 145 | 38.11.6 | Usługi związane z infrastrukturą przeznaczoną do przemieszczania odpadów innych niż niebezpieczne |
| 146 | 38.12.1 | Usługi związane ze zbieraniem odpadów niebezpiecznych |
| 147 | 38.12.30.0 | Usługi związane z infrastrukturą przeznaczoną do przemieszczania odpadów niebezpiecznych nadających się do recyklingu |
| 148 | 38.21.10.0 | Usługi związane z obróbką odpadów innych niż niebezpieczne w celu ich ostatecznego usunięcia |
| 149 | 38.21.2 | Usługi związane z usuwaniem odpadów innych niż niebezpieczne |
| 150 | 38.22.19.0 | Usługi związane z przetwarzaniem pozostałych odpadów niebezpiecznych |
| 151 | ex 38.22.2 | Usługi związane z unieszkodliwianiem odpadów promieniotwórczych i pozostałych odpadów niebezpiecznych, z wyłączeniem usług zagospodarowania odpadów promieniotwórczych (ponownego przetwarzania paliw i odpadów) (PKWiU ex 38.22.21.0) |
| 152 | 39.00.1 | Usługi związane z odkażaniem i czyszczeniem |
| 153 | 39.00.2 | Pozostałe usługi związane z rekultywacją oraz specjalistyczne usługi w zakresie kontroli zanieczyszczeń |
| 174 | 81.29.12.0 | Usługi zamiatania śmieci i usuwania śniegu |
| 175 | 81.29.13.0 | Pozostałe usługi sanitarne |
Zmiana będzie zapewne kłopotliwa dla tych podmiotów, które obecnie korzystają z możliwości wystawienia faktury „z góry”, czyli nawet 30 dni przed terminem płatności (jeśli został on określony w umowie właściwej dla rozliczeń w tego typu transakcji). W przyszłości wystawienie faktury w tego typu przypadkach (a również możliwe będzie wystawienie faktury do 30 dni przed dostawą towarów / wykonaniem usługi) spowoduje bowiem konieczność rozliczenia podatku VAT w niej wykazanego.
Warto również zaznaczyć, że dla opisanych usług ustawodawca przewidział szczególną regulację w zakresie przepisów przejściowych – czyli rozliczenia po 1 stycznia 2014 r. transakcji, dla których faktury wystawione zostaną do końca 2013 r. (szczegóły patrz cześć „Przepisy przejściowe” poniżej).
Świadczenie usług najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze, ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia, stałej obsługi prawnej i biurowej
W końcu, Komisja Finansów Publicznych postanowiła wprowadzić także szczególną regulację w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego dla świadczenia usług najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze, ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia, stałej obsługi prawnej i biurowej. Generalnie, usługi te obecnie podlegają regulacji art. 19 ust. 13 pkt 4 ustawy o VAT w jej obecnym brzmieniu, z tym że pominięto w nowym brzmieniu tego konkretnego przepisu szczególnego usługi w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego.
W odniesieniu do tych usług, obowiązek rozliczenia kwoty podatku należnego powstanie we wcześniejszej z dat – wystawienia faktury lub upływu terminu płatności. Obecnie, wystawienie faktury w tego typu transakcjach nie ma wpływu na powstanie obowiązku podatkowego, istotny jest natomiast moment otrzymania zapłaty (w tym także w części).
Analogicznie jak w przypadku usług dostawy mediów (i innych opisanych w tym punkcie), podatnicy którzy wystawiają faktury w tym samym miesiącu, w którym upływa termin płatności należności w nich wykazanych prawdopodobnie nie odczują zmiany omawianej regulacji w zakresie momentu rozliczenia podatku VAT należnego. I znów, zmiana będzie zapewne kłopotliwa dla tych podmiotów, które obecnie korzystają z możliwości wystawienia faktury „z góry”. W przyszłości wystawienie faktury w tego typu przypadkach (a będzie ono możliwe do 30 dni przed wykonaniem usługi), spowoduje konieczność rozliczenia podatku VAT w niej wykazanego.
Przepisy przejściowe
Większość opisanych w niniejszym artykule transakcji zostanie objęta zakresem przepisu przejściowego, który mówi iż w przypadku czynności wykonanych przed dniem 1 stycznia 2014 r., obowiązek podatkowy powstanie zgodnie z odpowiednimi przepisami, w ich brzmieniu obowiązującym przed tym dniem (do 31 grudnia 2013 r.).
Jedyny – wspomniany już zresztą – wyjątek, odnoszący się do czynności opisanych w niniejszym artykule, to regulacja która traktuje o czynnościach objętych zakresem art. 19 ust. 13 pkt 1 ustawy o VAT w jej brzmieniu obecnie obowiązującym. I tak, jeśli dla tych czynności podatnik wystawi fakturę do dnia 31 grudnia 2013 r., to obowiązek podatkowy powstanie z chwilą upływu terminu płatności, jeżeli został on określony w umowie właściwej dla rozliczeń z tytułu wykonywania tych czynności. Kwestią sporną może natomiast okazać się, jak należałoby postąpić w przypadku, gdy podatnik wystawi taką fakturę w 2013 r., lecz zostanie ona uznana za wystawioną nieprawidłowo – wcześniej niż na 30 dni przed upływem takiego terminu płatności. W opinii autorek, organy podatkowe będą mogły kwestionować takie przypadki i tylko od przyjęcia prawidłowej argumentacji może zależeć, czy podatnik wyjdzie z takiego sporu obronną ręką.
