Stan faktyczny oraz stanowisko WSA
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej podatnik wskazał, że zamierza przekazać dywidendę na rzecz jedynego udziałowca. Umowa spółki dopuszcza przekazanie dywidendy udziałowcom w dowolnej formie, przy czym podatnik rozważa możliwość jej przekazania w formie: a) pieniężnej, b) niepieniężnej, w szczególności w postaci akcji posiadanych przez podatnika w spółce komandytowo-akcyjnej. W tym stanie faktycznym podatnik zapytał, czy przekazanie akcji, w wykonaniu uchwały zgromadzenia wspólników o przekazaniu dywidendy w formie niepieniężnej, spowoduje powstanie po stronie podatnika przychodu podatkowego. W jego ocenie wypłata dywidendy niepieniężnej nie różni się charakterem i skutkami podatkowymi od wypłaty dywidendy pieniężnej. Zarówno w przypadku, gdy dywidenda jest wypłacana w pieniądzu, jak i gdy jest przekazywana w formie niepieniężnej, jej wypłata pomniejsza aktywa spółki i niezależnie od źródła pochodzenia danego składnika majątku wypłacenie dywidendy będzie miało taki sam skutek, to jest zmniejszenie stanu aktywów. Dlatego też wypłata dywidendy w formie rzeczowej będzie z punktu widzenia przepisów u.p.d.o.p.¹ neutralna podatkowo. Świadczenie takie będzie źródłem przychodu do opodatkowania, ale po stronie wspólnika, a nie po stronie spółki wypłacającej dywidendę.

Minister Finansów uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Stwierdził, że wypłata dywidendy w formie niepieniężnej (akcji) spowoduje przeniesienie prawa do posiadanego majątku (akcji) na wspólnika. Zmianę właściciela akcji należy traktować na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych na równi ze zbyciem. Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, a jeśli cena bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Tak więc w razie zaistnienia opisanego zdarzenia, po stronie podatnika powstanie przychód podatkowy z tytułu odpłatnego zbycia prawa do akcji w ich wysokości rynkowej, a jednocześnie odpowiadającej wartości dywidendy przeznaczonej do wypłaty.

WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżoną interpretację. W ocenie Sądu bez względu na to, czy dywidenda jest wypłacana w formie pieniężnej czy niepieniężnej nie można uznać, że po stronie spółki wypłacającej dywidendę powstaje jakiekolwiek przysporzenie majątkowe. Wraz z momentem podjęcia uchwały o wypłacie dywidendy, wspólnikowi przysługuje roszczenie o wypłatę, a na spółce ciąży zobowiązanie do jej wypłaty. Wypłata dywidendy bez względu na formę zawsze obciąża majątek spółki, bowiem przekazuje ona część posiadanego majątku (zysku). Tak więc przekazanie dywidendy wspólnikowi zawsze wiąże się nie z przyrostem majątkowym, ale z pomniejszeniem aktywów spółki. Brak jest również podstaw do przyjęcia (tak jak uczynił to Minister Finansów), że wypłatę dywidendy w formie niepieniężnej można w zakresie skutków podatkowych zrównać z odpłatnym zbyciem rzeczy i praw majątkowych.

Teza
Na podstawie uzasadnienia omawianego orzeczenia można sformułować następującą tezę:
„Wypłata dywidendy w formie niepieniężnej nie powoduje po stronie wypłacającej ją spółki powstania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych.”

Komentarz
Zagadnienie charakteru dywidendy wypłacanej przez spółkę w formie niepieniężnej z punktu widzenia przepisów u.p.d.o.p. było już wielokrotnie przedmiotem analizy sądów administracyjnych. Dominująca linia orzecznicza w tym zakresie uznaje dywidendę niepieniężną za czynność neutralną podatkowo dla spółki wypłacającej, a w szczególności nie powodującą powstania po jej stronie przychodu do opodatkowania (tak np. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 3 marca 2011 roku, sygn. akt I SA/Po 912/10, WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 23 lutego 2011 roku, sygn. akt I SA/Wr 1461/10 oraz WSA w Warszawie w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 roku, sygn. akt III SA/Wa 1916/08). Sądy konsekwentnie kwestionują zatem stanowisko organów podatkowych, w ocenie których dywidenda niepieniężna powinna być traktowana jako przychód.

W prezentowanym wyroku WSA we Wrocławiu potwierdził powyższe stanowisko. Uznał, że dywidenda w formie niepieniężnej powinna być traktowana analogicznie do dywidendy wypłacanej w formie pieniężnej. Nie można zatem przyjąć, że jej wypłata powoduje po stronie spółki powstanie jakiegokolwiek przychodu. Przychód ten wystąpi natomiast w majątku wspólnika, który dywidendę otrzymuje.

Omawiany wyrok po raz kolejny potwierdza, że wypłacając dywidendę w formie niepieniężnej podatnicy nie powinni uwzględniać jej wartości w kwocie osiąganych przychodów.

1) Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.)