Stan faktyczny oraz stanowisko NSA
We wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej podatnik wskazał, że organizuje dla swoich pracowników imprezy integracyjne. Mimo sporządzania listy pracowników uczestniczących w przedmiotowych imprezach, nie jest możliwe sprecyzowanie, czy i w jakim stopniu osoby te skorzystały z konkretnych świadczeń. Podatnik zapytał, czy z tytułu umożliwienia pracownikom udziału w imprezach integracyjnych organizowanych przez pracodawcę po stronie pracowników powstaje przychód w podatku dochodowym. W ocenie podatnika stosownie do art. 12 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.¹, w przedstawionym stanie faktycznym nie wystąpi konieczność rozpoznania przychodu z tytułu nieodpłatnych świadczeń.

Minister Finansów uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Stwierdził, że z uwagi na możliwość zindywidualizowania otrzymanych przez pracowników świadczeń ich wartość stanowi dla pracowników źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

WSA we Wrocławiu oraz NSA nie podzieliły jednak argumentacji zaprezentowanej przez organ. NSA wyjaśnił, iż nie zasługuje na aprobatę pogląd, że o powstaniu przychodu przesądza fakt umożliwienia pracownikowi skorzystania z posiłków i napojów oraz usług realizowanych w trakcie imprezy integracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami co do zasady są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wyraźnie więc w powołanym przepisie ustawodawca wyróżnił dwa rodzaje (sposoby) powstania przychodu: a) otrzymanie określonego świadczenia; b) postawienie go do dyspozycji podatnika. Gdy chodzi o przychód ze świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, to ustawodawca wyraźnie stwierdza, że podlega on opodatkowaniu dopiero w momencie, gdy należy go uznać za otrzymany przez podatnika. W konsekwencji zasadny jest wniosek, że w odniesieniu do świadczeń w naturze (innych nieodpłatnych świadczeń) przychód podatkowy powstaje wówczas, gdy nie są one tylko postawione do dyspozycji podatnika lecz zostały przez niego otrzymane. NSA nie podzielił zatem stanowiska zajętego w interpretacji, że sam fakt skorzystania z posiłków i napoi lub też nie, nie przesądza o powstaniu przychodu ze stosunku pracy, a o powstaniu przychodu przesądza fakt umożliwienia pracownikowi skorzystania z tych rzeczy oraz usług realizowanych w trakcie imprezy. Pogląd ten nie uwzględnia użytego w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., w odniesieniu do świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, zwrotu „otrzymane”, których nie można utożsamiać z „postawionymi do dyspozycji”. Sąd wskazał ponadto, że w sytuacji, gdy wartości świadczeń pracowniczych nie można przyporządkować do świadczeń uzyskiwanych (otrzymanych) przez konkretnego pracownika – nie jest możliwe ustalenie w odniesieniu do konkretnego pracownika kwoty przychodu. Nie można bowiem ustalić, czy i który pracownik otrzymał w istocie i w jakiej wysokości świadczenie.

Teza
Na podstawie uzasadnienia omawianego orzeczenia można sformułować następującą tezę:
„W odniesieniu do świadczeń w naturze (innych nieodpłatnych świadczeń) przychód podatkowy powstaje wówczas, gdy nie są one tylko postawione do dyspozycji podatnika lecz zostały przez niego otrzymane.”

Komentarz
Prezentowany wyrok jest kolejnym z serii orzeczeń dotyczących podatkowej kwalifikacji określonych świadczeń, które pracownicy mogą otrzymać od swojego pracodawcy, chociaż skorzystanie z nich nie jest obowiązkowe. W omawianym wyroku Sąd odnosił się tym razem do świadczeń związanych z organizacją imprez integracyjnych.

Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd, samo umożliwienie pracownikom udziału w imprezie integracyjnej nie stanowi wystarczającej podstawy do tego, aby pracownikom przypisać przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń. Może się bowiem okazać, że pracownik w istocie na imprezę nie przyjdzie i ze świadczeń z tym związanych nie skorzysta, a zatem nie osiągnie korzyści z nich wynikających. Oczywiście, w przypadku faktycznego udziału pracownika w imprezie, po jego stronie powstanie przychód i konieczne będzie rozliczenie go w ogólnej kwocie przychodów ze stosunku pracy i konsekwentne opodatkowanie (tak też uznał NSA w wyroku z dnia 12 marca 2013 roku, sygn. akt II FSK 1428/11).

Warto wskazać, że w omawianym zakresie zdarzały się także wyroki NSA, w których prezentowano całkowicie odmienny pogląd, tj. uznawano, że już samo umożliwienie pracownikom udziału w imprezach stanowi dla nich przychód podatkowy. Takie stanowisko znalazło się m.in. w wyroku NSA z dnia 2 grudnia 2011 roku, sygn. akt II FSK 1017/10. W tym kontekście zatem prezentowany wyrok jest tym bardziej istotny i prowadzi do wyłączenia tego typu sytuacji spod opodatkowania podatkiem dochodowym.

1) ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. nr 14 poz. 176 ze zm.)