Stan faktyczny oraz stanowisko WSA
We wniosku o wydanie interpretacji podatnik wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług związanych z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat. Usługi świadczy w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń. Zapytał, czy świadczone przez niego usługi inspekcji, lustracji, ustalania wysokości i rozmiaru szkód oraz odszkodowań, które z punktu widzenia relacji z ubezpieczonym wykonywane są zawsze w imieniu i na rzecz ubezpieczyciela, podlegają zwolnieniu z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 i art. 43 ust. 13 u.p.t.u.¹ W ocenie podatnika usługi, które świadczy w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń podlegają zwolnieniu z podatku.

Minister Finansów uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Stwierdził, że usługi świadczone przez podatnika nie są usługami ubezpieczeniowymi ani też nie stanowią elementu usługi ubezpieczeniowej. Między podatnikiem a ubezpieczonymi nie istnieje bowiem żaden stosunek prawny ubezpieczenia. W konsekwencji usługi te nie mogą korzystać ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 37 i art. 43 ust. 13 u.p.t.u.

WSA w Łodzi uchylił zaskarżoną interpretację. W pierwszej kolejności wyjaśnił, że czynności wykonywane przez podatnika nie stanowią usług ubezpieczeniowych, reasekuracyjnych ani też pośrednictwa w świadczeniu usług ubezpieczeniowych i reasekuracyjnych, przez co nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u. W ocenie Sądu czynność te mają natomiast charakter podwykonawstwa („outsourcingu”) wobec zakładów ubezpieczeń, stanowią czynności pomocnicze w stosunku do czynności podstawowych ściśle związane z wykonaniem usługi podstawowej i mogą być objęte zwolnieniem z VAT na podstawie art. 43 ust. 13 u.p.t.u. WSA wskazał, że ze ścisłym związkiem czynności pomocniczej z czynnością zwolnioną mamy do czynienia, gdy brak czynności pomocniczej uniemożliwałby wykonanie czynności podstawowej (czynności pomocnicze są niezbędne do wykonania czynności podstawowej). W ocenie Sądu, usługą charakterystyczną dla działalności ubezpieczeniowej jest nie tylko zawieranie umów ubezpieczenia i ustalanie składek, ale również ocena ryzyka ubezpieczeniowego, likwidacja szkody oraz ustalanie wysokości szkód, rozmiarów odszkodowania i w razie zlecenia przez ubezpieczyciela wykonywania czynności likwidacyjnych usługa taka powinna być zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT.

Teza
Na podstawie uzasadnienia omawianego orzeczenia można sformułować następującą tezę:
„Usługi inspekcji, lustracji i ustalania wysokości i rozmiaru szkód oraz odszkodowań, wykonywane w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń, korzystają ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 13 u.p.t.u.”

Komentarz
W prezentowanym wyroku Sąd zajął korzystne stanowisko dla wszystkich podmiotów, które na podstawie umów z zakładami ubezpieczeń, świadczą na ich rzecz usługi związane z wykonywaniem umów ubezpieczenia oraz likwidacją szkód. Zgodnie z poglądem Sądu, tego typu usługi, pomimo że nie są bezpośrednio wykonywane przez zakład ubezpieczeń i nie mogą być uznane za czynności ubezpieczeniowe, korzystają ze zwolnienia z VAT na mocy art. 43 ust. 13 u.p.t.u. Można je bowiem uznać za usługi stanowiące element usługi ubezpieczeniowej, stanowiące odrębną całość i będące właściwe i niezbędne do świadczenia usługi ubezpieczeniowej.

Należy zgodzić się ze stwierdzeniem, że czynności związane z wyceną i likwidacją szkód są charakterystyczne dla działalności ubezpieczeniowej, a bez nich nie byłoby możliwe sprawne i skuteczne podjęcie działań w celu wypłaty odszkodowania. Czynności te mogą być traktowane jako pewna, dająca się wyodrębnić całość, a każda z tych czynności odrębnie i wszystkie razem są też niezbędne do wykonania usługi ubezpieczenia.

Powyższe stanowisko stanowi potwierdzenie wcześniejszych orzeczeń sądów administracyjnych. Podobnie uznał m.in. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 30 stycznia 2012 roku, sygn. akt I SA/Łd 1228/11 oraz WSA w Krakowie w wyroku z dnia 8 marca 2012 roku, sygn. akt I SA/Kr 70/12). Powołanie się na wskazane wyroki może zatem stanowić istotny argument w ewentualnym sporze z organami podatkowymi.

1) Ustawa z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.)