Naliczanie odsetek od zaległości podatkowych w przypadku rozpoznania obowiązku podatkowego w VAT w niewłaściwym okresie rozliczeniowym

Na mocy art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1.1.2009 nadpłata w podatku VAT powstaje z dniem zapłaty przez podatnika nienależnie podatku. Natomiast, zgodnie z art. 76a § 2 pkt 1 Ordynacji, zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowej następuje z dniem powstania nadpłaty.

Zatem w sytuacji, gdy obowiązek podatkowy został rozpoznany z opóźnieniem, obecnie obowiązujące przepisy nakazują wówczas naliczenie odsetek od zaległości podatkowych jedynie do momentu, kiedy to faktycznie został wpłacony podatek. Natomiast w przypadku wykazania podatku należnego zbyt wcześnie, nie ma konieczności wpłacania odsetek od zaległości, bowiem powstała w momencie zapłaty nienależnego podatku nadpłata zaliczana jest od razu na poczet powstałej w kolejnym okresie rozliczeniowym zaległości podatkowej.

Wątpliwości powstają jednakże w odniesieniu do korekty rozliczeń podatku VAT za okres od września 2005 r. do grudnia 2008 r., kiedy to obowiązywał art. 73 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nadpłata powstawała w momencie złożenia korekty deklaracji, natomiast zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowej następowało z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty (art. 76a § 2 pkt 2). Biorąc pod uwagę, iż przepisy normujące kwestię nadpłaty mają charakter materialnoprawny, istnienie obowiązku podatkowego, jak i powstanie uprawnienia do stwierdzenia nadpłaty, należy oceniać w oparciu o stan prawny istniejący w przedziale czasowym, z którym są związane te zdarzenia. Dlatego, w oparciu o literalną wykładnię przepisów, odsetki od zaległości podatkowych należałoby obliczyć do momentu złożenia korekty i wniosku o stwierdzenie nadpłaty, mimo iż faktycznie kwota równa zaległości podatkowej mogła zostać przez podatnika wpłacona dużo wcześniej.

Opierając się na zasadzie proporcjonalności oraz uwzględniając intencje ustawodawcy przy nowelizacji Ordynacji podatkowej dokonanej w 2008 r., NSA w wyroku z 16 grudnia 2009 r. sygn. akt  I FSK 1172/08 orzekł, iż w okresie od 1 września 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. stosowanie art. 53 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej w kontekście brzmienia art. 73 § 1 pkt 6 tej ustawy wymaga, aby podatnik, który przedwcześnie rozliczył VAT za dany okres rozliczeniowy, wykazując podatek należny z tytułu czynności, odnośnie do których obowiązek podatkowy powstał w następnych okresach rozliczeniowych, w wyniku czego w tych kolejnych okresach rozliczeniowych popadł w zaległość podatkową w tym podatku – nie był obciążany odsetkami za zwłokę od tych zaległości do wysokości odsetek, które byłyby należne od kwoty nadpłaconej. Kwotą tą Skarb Państwa bowiem już materialnie dysponował w momencie powstania – pod względem formalnym – zaległości podatkowej za następny okres rozliczeniowy, w związku z czym odpadła funkcja kompensacyjna, jaką spełniać mają odsetki od zaległości podatkowych. NSA podkreślił konieczność zachowania symetrii między interesami zarówno Skarbu Państwa jak i podatników, tak by żadna ze stron nie była ani stratną ani też bezzasadnie uposażoną.

Wydaje się, iż wnioski płynące z przytoczonego powyżej wyroku NSA można zastosować również do sytuacji kiedy to podatnik rozpozna obowiązek podatkowy z opóźnieniem. Również wówczas, opierając się na argumentacji przedstawionej przez NSA, zasadne wydaje się być obliczenie odsetek od zaległości podatkowych jedynie do momentu wpłacenia podatku z opóźnieniem, niezależnie od daty złożenia korekty deklaracji i wniosku o stwierdzenie nadpłaty.

Jedna myśl na temat “Naliczanie odsetek od zaległości podatkowych w przypadku rozpoznania obowiązku podatkowego w VAT w niewłaściwym okresie rozliczeniowym”

  1. A dlaczego miałby nie zażądać – jeśli nieruchomość należała do działalności gospodarczej oczywiście….

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *