Szczególne przepisy, zawarte w art. 19 ust. 19a ustawy o VAT, obowiązują przy imporcie usług, jeżeli do importu usług ma zastosowanie art. 28b ustawy o VAT – czyli podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej (inne niż siedziba d.g.) na terytorium Polski, a usługi są świadczone przez podatnika nie posiadającego siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, które uczestniczy w danej transakcji, w Polsce. W takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi, z tym że usługi, dla których, w związku z ich świadczeniem, ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za wykonane z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te rozliczenia lub płatności.

Przepisy ustawy o VAT milczą jednak na temat obowiązku podatkowego przy eksporcie usług, do którego zastosowanie ma art. 28b ustawy o VAT, czyli sytuacji lustrzanej do opisanej w art. 19 ust. 19a ustawy o VAT, a więc gdy usługobiorca będący podatnikiem ma siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania w innym niż Polska państwie członkowskim UE, a usługodawcą jest polski podatnik.

Wydawałoby się, że w takim przypadku zastosowanie powinny znaleźć więc zasady ogólne, a więc decydować powinno wystawienie faktury, oraz nie można stosować regulacji dotyczących okresów rozliczeniowych.
Takie podejście wydaje mi się jednak błędne.

W art. 100 ust. 11 ustawy o VAT wskazano, że na potrzeby określenia momentu powstania obowiązku podatkowego w zakresie świadczenia usług, do których stosuje się art. 28b, na rzecz podatników, dla których zobowiązanym do zapłaty podatku od wartości dodanej jest usługobiorca, przepisy art. 19 ust. 19a i 19b stosuje się odpowiednio.

Przepis art. 100 ust. 11 ustawy o VAT dotyczy wprawdzie informacji podsumowujących, jednakże w mojej ocenie nie powinno się traktować tego przepisu, jako zupełnie oderwanego od regulacji dotyczących obowiązku podatkowego przy świadczeniu usług. Ustawodawca nie byłby bowiem konsekwentny, gdyby wyznaczał inną zasadę dla celów wykazania podatku należnego, a inną dla celów informacji podsumowujących. Gdyby tak było, to znaczyłoby że ustawodawca celowo wprowadził przepisy skutkujące rozbieżnością pomiędzy informacjami podsumowującymi a deklaracjami VAT-7 (VAT-7K). Stwierdzenie takie przeczy natomiast zasadzie racjonalnego ustawodawcy, a więc należy uznać je za fałszywe.

W mojej ocenie, art. 100 ust. 11 ustawy o VAT stanowi uzupełnienie lub dopełnienie art. 19 ust. 19a ustawy o VAT.
Oznacza to, że obowiązek podatkowy dla eksportu usług, do którego zastosowanie znajduje art. 28b ustawy o VAT, powstaje również w momencie wykonania usługi, a jeżeli strony ustaliły okresy rozliczeniowe, to za wykonanie usługi należy uznać koniec każdego okresu rozliczeniowego. Nie ma więc decydującego znaczenia moment wystawienia faktury VAT lub termin 7-dmiu dni od dnia wykonania usługi.

Takie określenie momentu powstania obowiązku podatkowego rzutuje również na termin wystawienia faktury VAT za eksport usługi. Fakturę dokumentującą świadczenie usługi, dla której podatnikiem jest usługobiorca będący podatnikiem z innego państwa UE, należy więc wystawić nie później niż z chwilą powstania obowiązku podatkowego i nie wcześniej niż 30-tego dnia przed powstaniem obowiązku podatkowego (chyba, że świadczone są usługi telekomunikacyjne, dostawa mediów lub usługi związane z doprowadzaniem wody, odbieraniem i wywozem nieczystości, jeżeli faktura zawiera wskazanie okresu rozliczeniowego, którego dotyczy – wówczas faktura może być wystawiona wcześniej niż 30 dni przed powstaniem obowiązku podatkowego, nie później niż z tym dniem), zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie wystawiania faktur.