Przedsiębiorcy chcący uzyskać szybki efekt optymalizacyjny mogą skorzystać m.in. z tzw. jednorazowej amortyzacji, dzięki której są upoważnieni do jednorazowego zaliczenia do kosztów przedsiębiorstwa całkowitej wartości aktywa trwałego. Przepisy dotyczące jednorazowej amortyzacji wskazują w takim przypadku na maksymalny limit odpisów, jaki podatnik może uznać za koszt uzyskania przychodu w jednym roku podatkowym. Warto zaznaczyć również, że jednorazowa amortyzacja nie stanowi odrębnej metody amortyzacji.

Kto może skorzystać z jednorazowej amortyzacji?

Prawo do dokonania jednorazowych odpisów amortyzacyjnych mają:

• podatnicy rozpoczynający prowadzenie działalności gospodarczej – przy czym podmioty rozpoczynające działalność gospodarczą mogą skorzystać z takiej formy optymalizacji tylko w roku podatkowym, w którym rozpoczynają działalność,

oraz (po pierwszym roku podatkowym)

• tzw. „mali podatnicy” – tj. przedsiębiorcy, u których przychody ze sprzedaży brutto nie przekroczyły w poprzednim roku podatkowym równowartości w złotych kwoty 1.200.000 EUR (w 2013 roku jest to kwota 4.922.000 PLN).

Należy wskazać, że ustawodawca nakłada szereg dalszych ograniczeń w zakresie możliwości zastosowania jednorazowej amortyzacji. Otóż możliwości takiej nie mają podatnicy, którzy w roku rozpoczęcia swojej działalności, a także w okresie dwóch lat, licząc od końca roku poprzedzającego rok jej rozpoczęcia, prowadzili działalność gospodarczą samodzielnie bądź jako wspólnicy spółki nie posiadającej osobowości prawnej. Co więcej, prawo do amortyzacji jednorazowej straci także podatnik, którego małżonek (o ile istniała między małżonkami wspólność majątkowa) w podanym okresie prowadził na ww. zasadach działalność gospodarczą.

Przedmiot jednorazowej amortyzacji

Amortyzacji jednorazowej nie można zastosować do wszystkich aktywów trwałych przedsiębiorcy. Jest to rozwiązanie przewidziane dla środków trwałych zaliczanych do grup 3–8 Klasyfikacji Środków Trwałych (z wyłączeniem samochodów osobowych), a więc:

– kotłów i maszyn energetycznych (grupa 3),
– maszyn, urządzeń i aparatów ogólnego zastosowania (grupa 4),
– specjalistycznych maszyn, urządzeń i aparatury (grupa 5),
– urządzeń technicznych (grupa 6),
– środków transportu z wyłączeniem samochodów osobowych (grupa 7),
– narzędzi, przyrządów, ruchomości i wyposażenia (grupa 8).

Jednorazowej amortyzacji nie mogą być zatem poddane wartości niematerialne i prawne.

Limit odpisu amortyzacyjnego

Wysokość odpisu amortyzacyjnego jest ograniczona do równowartości kwoty 50.000 EUR w przeliczeniu na PLN (limit w 2013 roku wynosi 205.000 PLN). Należy pamiętać, że przeliczenie kwot wyrażonych w euro następuje według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedzającego rok podatkowy, w którym dokonano jednorazowej amortyzacji (w zaokrągleniu do 1.000 PLN). Do rocznego limitu jednorazowego odpisu amortyzacyjnego nie wlicza się odpisów amortyzacyjnych dokonanych od niskocennych składników majątku (tj. od środków trwałych, których wartość początkowa nie przekracza 3.500 PLN).

Dokonywanie odpisów można rozpocząć nie wcześniej niż z chwilą wprowadzenia danego środka trwałego do ewidencji przedsiębiorcy. Przy czym, można poddać amortyzacji w ww. sposób więcej niż jeden środek trwały – ważne jest, aby amortyzacja dokonywana w ten sposób nie przekroczyła rocznie wskazanego powyżej limitu.

W przypadku pojedynczego środka trwałego, którego wartość początkowa przekracza wysokość równowartość kwoty 50.000 EUR, również istnieje możliwość zastosowania odpisu jednorazowego. W takim przypadku amortyzacja dokonywana jest proporcjonalnie: częściowo za pomocą jednorazowego odpisu (do wysokości ww. limitu rocznego), a w pozostałej części – począwszy od pierwszego miesiąca kolejnego roku podatkowego – na zasadach ogólnych (z wykorzystaniem odpowiednio metody liniowej lub degresywnej).
W kontekście omawiania wysokości limitów amortyzacyjnych warto zwrócić uwagę na trwające obecnie prace nad kolejnym projektem nowelizacji ustaw o podatkach dochodowych, w których – zgodnie z informacjami prasowymi – pojawiła się propozycja podniesienia rocznego limitu jednorazowego odpisu amortyzacyjnego z 50.000 EUR do 100.000 EUR. Proponowane zmiany miałby obejmować jedynie inwestycje z lat 2014-2016.

Pomoc de minimis

Jednorazowa amortyzacja to forma pomocy de minimis. Wartość brutto takiej pomocy otrzymanej przez ten podmiot w okresie bieżącego roku podatkowego i dwóch poprzednich lat kalendarzowych nie może przekroczyć kwoty stanowiącej co do zasady równowartość 200.000 EUR.
Warto pamiętać, że co prawda brak zaświadczenia o przyznaniu pomocy de minimis nie pozbawia podatnika prawa do dokonywania jednorazowych odpisów amortyzacyjnych, może jednak przesądzić o uzyskaniu bądź nie innej pomocy (np. w formie dofinansowania szkoleń dla pracowników).