Przedawnienie roszczeń pracownika w stosunku do pracodawcy

Generalnie przedawnieniu ulegając roszczenia majątkowe (np. o odszkodowanie, wynagrodzenie za pracę), a także o charakterze niemajątkowym, jeżeli wynikają ze stosunku pracy (np. roszczenie pracownika o wydanie świadectwa pracy). Zgodnie z brzmieniem treści art. 291 Kodeksu pracy roszczenia ze stosunku pracy ulegają przedawnieniu z upływem lat 3 od dnia, w którym roszczenia stało się wymagalne, a więc od dnia, w którym dłużnik powinien spełnić świadczenia na rzecz wierzyciela. Należy wskazać, że terminy przedawnienia mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, tym samym nie ma możliwości ich skracania lub wydłużania przez strony stosunku pracy. Od ustanowionej zasady trzyletniego okresu przedawnienia ustawodawca przewidział wyjątek. Mianowicie jeżeli pracownik umyślnie wyrządził szkodę, do przedawnienia roszczenia o naprawienie tej szkody stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego. Wówczas termin przedawnienia roszczenia określa przepis art. 4421 K.c., zgodnie z którym:

  • roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie jej sprawcy. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż  10 lat od dnia, w którym nastąpiło wydarzenie powodujące szkodę,
  • roszczenie z tytułu szkody powstałej w wyniku zbrodni lub występku ulega przedawnieniu z upływem 20 lat od dnia popełnienia przestępstwa, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia,
  • w przypadku roszczenia z tytułu szkody na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem trzech lat od momentu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia.

W odniesieniu do pozostałych roszczeń przysługujących pracownikowi przeciwko pracodawcy należy zwrócić uwagę na następujące okoliczności:

1. roszczenie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy przedawnia się z upływem trzech lat, przy czym jego bieg rozpoczyna się w dniu, w którym pracownik dowiedział się o doznaniu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu bądź też o jego zwiększeniu o co najmniej 10 procent. Na ogół będzie to dzień powzięcia przez pracownika wiadomości o wydaniu orzeczenia lekarskiego, co musi jednak zostać poprzedzone uprzednim skierowaniem go przez pracodawcę na takie badania (por. wyrok SN z 8 grudnia 1999 r., II UKN 248/99, OSNAPiUS 2001, Nr 7, poz. 243).
2. bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia członka rodziny zmarłego rencisty (pobierającego w związku z choroba zawodową rentę inwalidzką) o jednorazowe odszkodowanie z tytułu jego śmierci rozpoczyna się w dniu uprawomocnienia wyroku, w którym stwierdzono bezpośredni związek przyczynowy śmierci rencisty z rozpoznaną choroba zawodową (por. uchwała SN z 2 stycznia 1995 r., II PZP 7/94, OSNAPiUS 1995, Nr 13, poz. 158).
3. bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczenie pracownika o urlop wypoczynkowy rozpoczyna się w dniu 31 grudnia danego roku, w którym pracownik uzyskał prawo do urlopu, bądź w dniu, na który np. zgodnie z planem urlopów, dany urlop został przesunięty.
4. bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń dotyczących wypłaty ekwiwalentu za urlop rozpoczyna się w dniu rozwiązania stosunku pracy i to bez względu na to, czy pracownik dochodzi ekwiwalentu za urlop bieżący czy zaległy, o ile ten ostatni nie uległ już przedawnieniu ( por. wyrok SN z 29 marca 2001 r., I PKN 336/00, OSNP 2003, Nr 1, poz. 14).

Zgodnie z art. 292 K.p., roszczenia przedawnionego nie można dochodzić, chyba że ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, zrzeka się korzystania z przedawnienia. Dodatkowo należy wskazać, że zrzeczenie dokonane przed upływem przedawnienia jest nieważne.

Dodaj komentarz