Przepisy dotyczące stosowania rachunkowości zabezpieczeń są bardzo rygorystyczne i nakładają wiele ograniczeń. Dlatego też transakcja mająca charakter zabezpieczający z punktu widzenia ekonomicznego, nie stanowi automatycznie transakcji zabezpieczającej w rozumieniu rachunkowości zabezpieczeń.
Kontrakty dotyczące instrumentów finansowych uznaje się bowiem za służące ograniczeniu ryzyka związanego z aktywami lub pasywami jednostki, tj. zabezpieczeniu tych aktywów lub pasywów, jeżeli co najmniej:
– przed zawarciem kontraktu ustalono jego cel oraz określono, które aktywa lub pasywa mają zostać za pomocą tego kontraktu zabezpieczone,
– zabezpieczający instrument finansowy będący przedmiotem kontraktu i zabezpieczane za jego pomocą aktywa lub pasywa charakteryzują się podobnymi cechami, a w szczególności wartością nominalną, datą zapadalności, wpływem zmian stopy procentowej albo kursu waluty,
– stopień pewności oczekiwań dotyczących przewidywanych w wyniku kontraktu przepływów środków pieniężnych jest znaczny, to znaczy:
– planowana transakcja poddawana zabezpieczeniu jest wysoce prawdopodobna, a z jej charakterystyki wynika, że jest zagrożona zmianami w przepływach pieniężnych, które mogą wpłynąć na wynik finansowy jednostki,
– efektywność zabezpieczenia może być wiarygodnie zmierzona na podstawie wiarygodnie ustalonej wartości godziwej zabezpieczanej pozycji lub przepływów pieniężnych z nią związanych oraz wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego,
– w okresie sprawozdawczym efektywność zabezpieczenia jest mierzona bieżąco i utrzymuje się na wysokim poziomie (w przedziale od 80% do 125%), a także nie różni się istotnie od założeń przyjętych w udokumentowanej strategii zarzadzania ryzykiem.
Ponadto jeszcze przed zawarciem transakcji zabezpieczającej należy sporządzić dokumentację obejmującą co najmniej:
– określenie celu i strategii zarządzania ryzykiem,
– identyfikację instrumentu zabezpieczającego oraz zabezpieczanych przez ten instrument: składników aktywów lub pasywów, uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania albo planowanej transakcji,
– charakterystykę ryzyka związanego z zabezpieczaną pozycją, uprawdopodobnionym przyszłym zobowiązaniem lub planowaną transakcją,
– okres zabezpieczenia,
– opis wybranej metody pomiaru efektywności zabezpieczenia zmian wartości godziwej lub przepływów pieniężnych pozycji zabezpieczanej związanych z określonym rodzajem ryzyka.
Warto w tym miejscu podkreślić, że wymóg prowadzenia dokumentacji dotyczącej zawieranych przez jednostkę transakcji zabezpieczających nie jest tylko czystą formalnością. Dokumentacja ta podlega ścisłej weryfikacji m.in. przez biegłego rewidenta. Dlatego przed rozpoczęciem zabezpieczenia jednostka zamierzająca zawrzeć stosowną transakcję musi taką dokumentację przygotować i aktualizować ją na każdy dzień wyceny. Skuteczność danej transakcji zabezpieczającej należy bowiem monitorować i dokumentować przez cały okres jej trwania.
