Dokumentowanie wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów a zasady odliczenia VAT

Poniższy artykuł ma na celu przybliżenie Państwu tematyki związanej z zasadami prowadzenia dokumentacji przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów (WNT) oraz odliczenia podatku VAT. Pierwsza część jest poświęcona zmianom, które zostały wprowadzone od 1 stycznia 2014 r. oraz wskazaniu zasad rozliczenia – zgodnie z obowiązującym stanem prawnym. Druga część ma na celu przybliżenie problematyki – w oparciu o przywołany przypadek.

Do 1 stycznia 2013 r. istniał obowiązek wystawiania faktur wewnętrznych dotyczących wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (WNT). Następnie podatnik miał możliwość wystawiania tych faktur, natomiast od stycznia 2014 r. obowiązek ten został zniesiony w wyniku uchylenia art. 106 ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług (zwanej dalej: VATU). Zmiany, które nastąpiły spowodowane są tym, że zarówno w Dyrektywie 2006/112 nie istnieje taki obowiązek oraz w większości krajów UE faktury wewnętrzne w ramach WNT, nie są praktykowane. Podatnik posiada bowiem już dowód zakupu towaru, w postaci faktury wystawionej przez zagranicznego dostawcę i na tej podstawie zobowiązany jest do tego, aby wykazać obrót.

Zasady dokumentacji WNT a odliczenie podatku VAT

W obecnym stanie prawnym nie istnieje zatem prawny obowiązek wystawiania faktur wewnętrznych z tytułu dokonania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Sposób dokumentacji powinien zatem opierać się na fakturach od zagranicznego kontrahenta. Można zatem prowadzić ewidencję, w której ujmiemy kwoty podstawy opodatkowania i należnego podatku VAT – ze wskazaniem kursu przeliczenia euro do złotych.

W celu wyjaśnienia natomiast zasad odliczenia podatku VAT, przy transakcjach WNT, należy odnieść się do art. 86 ust. 2 pkt 4 lit. c VATU. Zgodnie z przywołanym przepisem w przypadku WNT – kwota podatku naliczonego stanowi kwotę podatku należnego. Następnie należy wskazać na art. 86 ust. 10 VATU, zgodnie z którym prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy. Ponadto, przed nowelizacją, możliwość rozliczenia podatku naliczonego nie była uzależniona od spełnienia przez podatnika dodatkowych warunków, które zostały obecnie określone przez ustawodawcę w art. 86 ust. 10 b pkt 2 lit. a-b.

Mianowicie, podatnik nabywa prawo do odliczenia dopiero w chwili spełnienia dwóch przesłanek, łącznie:

  1. otrzymania faktury dokumentującej dostawę towarów, stanowiącej u podatnika WNT (przy zachowaniu terminu: trzech miesięcy od upływu miesiąca, w którym w doniesieniu do nabytych towarów powstał obowiązek podatkowy);
  2. uwzględnienia kwoty podatku należnego z tytułu WNT w deklaracji podatkowej, w której podatnik jest zobowiązany go rozliczyć.

Tym samym podatnik jest zobowiązany do dotrzymania wskazanego terminu. W przypadku, gdyby tego terminu nie był w stanie dotrzymać ma obowiązek zastosowania się do art. 86 ust. 10g VATU, zgodnie z którym niedotrzymanie wskazanego w ustawie terminu skutkuje tym, że podatnik jest obowiązany do pomniejszenia kwoty podatku naliczonego, za ten okres, w którym upłynął wskazany termin. Należy w tym miejscu jednak zaznaczyć, że w przypadku, gdy podatnik otrzyma fakturę – może on na podstawie art. 86 ust. 10h VATU – powiększyć podatek naliczony, za okres w którym otrzymał fakturę.

Odliczenie VAT przy transakcjach WNT – studium przypadku.

W celu lepszego wyjaśnienia tematu przytoczę poniżej sytuacje, z którymi w praktyce może zmagać się podatnik. Należy przypomnieć przy tym, że w wypadku WNT obowiązek podatkowy powstanie z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia (art. 20 ust. 5 VATU).

Otóż, może nastąpić sytuacja, w której np.: 5 marca 2016 r. podatnik – spółka X Sp. z o.o., dokonał WNT. Faktura została wystawiona przez spółkę Y GmbH – 15 marca 2016 r. Spółka X nie otrzymała jednak tej faktury do 15 kwietnia 2016 r. Tym samym, nie mając pewności odnośnie daty wystawienia faktury, Spółka rozpozna obowiązek podatkowy powstał dniem 15 kwietnia 2016 r. W przypadku nieotrzymania faltury do końca lipca Spółka będzie zobligowana do pomniejszenia kwoty podatku naliczonego w deklaracji za miesiąc lipiec. Natomiast w przypadku otrzymania faktury do końca lipca Spółka powinna dokonać korekty deklaracji za miesiąc marzec, gdyż okazało się, że obowiązek podatkowy powstał w marcu, wykazując podatek należny oraz naliczony, jak również skorygować deklarację za miesiąc kwiecień, w której nieprawidłowo wykazała VAT należny i naliczony z tytułu WNT. Finalnie Spółka będzie również zobligowana do korekty podatku naliczonego za miesiąc czerwiec, gdyż trzy miesiące na otrzymanie faktury powinny być liczone od końca marca, a nie kwietnia jak pierwotnie założono.

Podsumowanie

Należy pamiętać, że znowelizowane od 1 stycznia 2014 r. przepisy, obligują podatnika do szczególnej uwagi w zakresie otrzymania faktury od kontrahenta zagranicznego. Jest to o tyle istotne dla podatnika, że w obecnym stanie prawnym warunkuje możliwość odliczenia naliczonego podatku – za okres w którym powstał obowiązek.

Autor: Adrian Bogusławski, prawnik

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *