Praktyka gospodarcza wykształciła i usankcjonowała prawnie pięć formalnych części sprawozdania finansowego oraz kilkadziesiąt różnych raportów zewnętrznych (o różnej formie, zakresie i objętości) pozwalających na głębsze zrozumienie sytuacji finansowej ocenianego podmiotu. Jednakże nie wszystkie raporty i części sprawozdania wykorzystywane są na bieżąco w codziennej kontroli – kluczowe znaczenie mają bilans oraz rachunek zysków i strat. Również w jednostkach sektora finansów publicznych elementy omawianych raportów mają kluczowe znaczenie zarówno dla decyzji o charakterze prospektywnym (np. decyzje inwestycyjne) jak i kontrolnym.
Jedną z naczelnych zasad rachunkowości regulującą postać zarówno bilansu oraz rachunku zysków i strat jest zasada współmierności przychodów i kosztów, której efektem jest przypisanie do poszczególnych części sprawozdania wyników działalności jednostki. Pomimo występowania rachunku zysków i strat nie wszystkie osiągnięte wyniki wykazywane są w tej części sprawozdania, gdyż kluczowym aspektem w tym zakresie jest obowiązek wykazania w sprawozdaniu wyników bieżącego okresu. Bezpośrednim skutkiem stosowania zasady współmierności jest występowanie w bilansie pozycji o nazwie rozliczenia międzyokresowe, które dotyczą wyników przypisanych do innych niż bieżący okres.
Istotą zasady współmierności przychodów i kosztów jest przypisanie do bieżącego okresu ponoszonych kosztów związanych z osiąganymi w bieżącym okresie przychodami. Punktem wyjścia współmierności są przychody, które zostają osiągnięte w bieżącym okresie. Do zidentyfikowanych przychodów bieżącego okresu należy przypisać koszty, które mają związek z osiągnięciem w bieżącym okresie przychodów. Natomiast codzienna działalność wymusza na zarządzających jednostką działań racjonalnych co powoduje ponoszenie kosztów przypisanych do innych okresów. Tego typu pozycje ze względu na współmierność „oczekują” w bilansie jako rozliczenia międzyokresowe.
Zasada współmierności przychodów i kosztów ma szerokie zastosowanie w rachunkowości jednostek budżetowych. Większość kosztów związanych z osiągnięciem przychodów ze sprzedaży ewidencjonowane jest dopiero po osiągnięciu tych przychodów. W sprawozdaniach finansowych jednostek jako znaczące pozycje występują rozliczenia międzyokresowe.
Podstawa prawna:
Ustawa z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych
Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej ze zm.
Ustawa z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych
Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2010 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej ze zm.
zobacz również:
