Zmiany w VAT – split payment

Opublikowany przez Ministra Finansów w maju 2017 r. projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw zakłada wprowadzenie tzw. mechanizmu podzielonej płatności (split payment). Wspomniany mechanizm ma zacząć obowiązywać począwszy od 1 stycznia 2018 r. wyłącznie w odniesieniu do transakcji dokonywanych na rzecz innych podatników tj. w transakcjach B2B. Nie będzie możliwe stosowanie mechanizmu podzielonej płatności w transakcjach dokonywanych z podmiotami nieprowadzącymi działalności gospodarczej tj. w transakcjach B2C.

Jak czytamy w uzasadnieniu projektu wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności ma na celu zarówno zapewnienie zwiększenia stabilności wpływów z tytułu podatku VAT jak i zapobieganie unikaniu płacenia podatku VAT. W rezultacie należy uznać, że mechanizm podzielonej płatności jest kolejnym narzędziem służącym uszczelnieniu podatku VAT. Ma na celu poprawę ściągalności podatku VAT poprzez przeciwdziałanie nadużyciom i oszustwom podatkowym, w tym eliminację ryzyka znikania podatników wraz z zapłaconym im przez kontrahentów, a nieodprowadzonym podatkiem VAT.

Stosowanie mechanizmu podzielonej płatności

Nowe regulacje dotyczące mechanizmu podzielonej płatności zostaną zawarte w art. 108a-108e ustawy o VAT.

Proponowane brzmienie art. 108a ustawy o VAT zakłada, że podatnicy, którzy otrzymali fakturę z wykazaną kwotą podatku, zarówno przed dokonaniem dostawy towarów lub wykonaniem usługi jak i przy dokonywaniu płatności za nabyte towary lub usługi, mogą zastosować mechanizm podzielonej płatności. Zatem wskazane w projekcie rozwiązanie zakłada dobrowolność stosowania mechanizmu podzielonej płatności. Jednakże takie stwierdzenie może okazać się mylące z uwagi na fakt, że podmiot wystawiający faktury tj. dostawca towarów/usługodawca nie będzie miał wpływu na stosowanie mechanizmu podzielonej płatności. Podmiotem decydującym o jego zastosowaniu bądź nie będzie wyłącznie nabywca towarów lub usług. Natomiast skorzystanie przez nabywcę z proponowanej metody rozliczeń będzie oznaczało określone konsekwencje także dla wystawców faktur.

Zastosowanie przez nabywcę mechanizmu podzielonej płatności będzie oznaczało, że płatność za nabyty towar lub usługę odpowiadająca wartości sprzedaży netto będzie dokonywana na rachunek bankowy dostawcy/usługodawcy prowadzony dla celów działalności gospodarczej. Natomiast zapłata odpowiadająca kwocie podatku VAT kierowana będzie na specjalne kontro dostawcy – tzw. rachunek VAT. Co istotne projekt zmieniający zakłada również obowiązek otworzenia przez bank lub SKOK wspomnianego rachunku VAT bez konieczności zawarcia odrębnej umowy. Przy czym projekt przewiduje oprocentowanie środków zgormadzonych na tym rachunku oraz brak opłat za jego otwarcie i prowadzenie.

Zastosowanie opisywanego mechanizmu ma następować poprzez użycie przez nabywcę dedykowanego komunikatu przelewu, w którym będzie on zobowiązany do wskazania numeru faktury (w tym faktury korygującej), numeru VAT dostawcy, wartości netto oraz kwoty podatku VAT. Projekt natomiast nie zakłada wskazywania stawki podatku VAT. W konsekwencji nabywca będzie wypełniał jeden dokument tj. dedykowany komunikat przelewu na podstawie którego bank będzie dokonywał przekazania wpłaconych kwot na właściwe konto podatnika – dostawcy (kwota wartości sprzedaży netto) oraz rachunek VAT podatnika – dostawy (kwota podatku VAT).

Opublikowany projekt reguluje również sytuacje, gdy płatność za nabyte towary/usługi zostanie dokonana przez nabywcę, przy użyciu dedykowanego komunikatu przelewu, na rzecz podatnika innego niż dostawca towarów lub usługodawca. Wówczas projekt przewiduje regulację zgodnie z którą podatnik na rzecz którego dokonano takiej płatności odpowiada solidarnie wraz z dostawcą tych towarów lub usługodawcą za niezapłacony przez dostawcę towarów lub usługodawcę podatek wynikający z tej dostawy towarów lub świadczenia usług. Taki przepis ma na celu uniemożliwienie dokonywania działań zmierzających do niepłacenia podatku.

Dysponowanie pieniędzmi zgromadzonymi na rachunku VAT

Nowelizacja ustawy o VAT precyzuje również sposób wydatkowania pieniędzy zgromadzonych na rachunku VAT podatnika. Otóż pieniądze zgromadzone na rachunku VAT podatnika będą co prawda własnością tego podatnika, jednakże prawo do korzystania z nich będzie ograniczone. Co do zasady podatnik będzie mógł swobodnie korzystać ze środków zgromadzonych na rachunku VAT w celu przekazania ich na zobowiązania z tytułu podatku VAT lub też na inny rachunek VAT. Natomiast wykorzystanie środków w innym celu będzie wymagało zgody naczelnika urzędu skarbowego wydanej po uprzednim złożeniu do niego wniosku przez posiadacza rachunku VAT. Naczelnik Urzędu Skarbowego będzie miał natomiast aż 90 dni na rozpatrzenie wniosku i podjęcie decyzji w tej sprawie. Brak możliwości dysponowania przez taki okres czasu kwotą znajdującą się na rachunku VAT może znacznie wpłynąć na płynność finansową firm rozliczających się kwartalnie. Podmioty takie w znacznej mierze kwoty podatku VAT zawarte w cenie wykorzystują do regulowania bieżących zobowiązań, podczas, gdy nowe regulacje mogą pozbawić ich możliwości dostępu do tych środków na co najmniej 90 dni.

Ponadto, projekt zakłada, że w określonych sytuacjach Naczelnik w drodze decyzji może nie wyrazić zgody na inne przeznaczenie środków zgromadzonych na rachunku VAT. Są to między innymi przypadki, gdy:

  1. podatnik wystawia faktury nie dające prawa do odliczenia podatku naliczonego wskazane w art. 88 ust. 3a ustawy o VAT,
  2. podatnik w ciągu 12 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku ww. uczestniczył w nierzetelnym rozliczaniu podatku w celu odniesienia korzyści majątkowej,
  • zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku nie zostanie wykonane,
  1. wobec podatnika toczy się w zakresie podatku jakiekolwiek postępowanie/kontrola.

Powyższe wskazuje na szeroki katalog możliwości, którym dysponuje Naczelnik w celu uzasadnienia odmownej decyzji na złożony przez podatnika wniosek o wykorzystanie środków zgromadzonych na rachunku VAT w innym celu aniżeli założone w projekcie.

Art. 108c projektu przewiduje natomiast regulacje dla sytuacji, gdy podatnik zostanie wykreślony z rejestru jako podatnik VAT. Wówczas środki zgromadzone na rachunku VAT będą przekazane na rachunek wskazany przez Naczelnika urzędu skarbowego. Naczelnik urzędu skarbowego zaliczy je w pierwszej kolejności na poczet zaległości podatkowych w podatku wraz z odsetkami za zwłokę. Natomiast pozostałą część tych środków zwróci na rachunek bankowy podatnika.

W sytuacji, gdy podatnik zostanie wykreślony z rejestru jako podatnik VAT nieistniejący, środki zgromadzone na jego rachunku VAT podlegają w całości przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa.

Korzyści ze stosowania split-payment

W przypadku podjęcia przez podatników decyzji o stosowaniu mechanizmu podzielonej płatności przepisy przewidują dla nich szereg korzyści. Jedną z nich jest brak stosowania stawek sankcyjnych 30% i 100% określonych w art. 112b i art. 112c ustawy o VAT. Dodatkowo brak zastosowania sankcyjnej stawki odsetek (w sytuacji, gdy kwota podatku naliczonego wynika z 95 % faktur, przy użyciu opisywanego mechanizmu). Ponadto wobec takiego podatnika nie będą miały zastosowania przepisy o odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe zbywcy zawarte w dziale Xa ustawy o VAT.

Co istotne podatnik stosujący mechanizm będzie miał prawo do zwrotu nadwyżki VAT naliczonego na rachunek VAT w przyspieszonym 25-dniowym terminie od dnia złożenia rozliczenia i bez konieczności spełnienia dodatkowych warunków. Jedną z korzyści jest również obniżenie kwoty zobowiązania podatkowego z tytułu podatku do zapłaty o kwotę wyliczoną według ustalonego wzoru, w sytuacji uregulowania podatku z rachunku VAT przed ustawowym terminem zapłaty.

Wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności będzie miało zatem istotny wpływ zarówno na płaszczyźnie podatkowej jak i administracyjnej.  W chwili obecnej projekt znajduje się na etapie uzgodnień/opiniowania.

 

 Autorka: Katarzyna Trzaska Matusiak – Konsultant w MDDP Michalik Dłuska Dziedzic i Partnerzy spółka doradztwa podatkowego sp. z o.o.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *